Przejdź do treści

Wersja 12 · 27 września 2026

RealnaLewica

Na tle Sejmu

Porównanie programów

Realna Lewica (deklaracja v12, 27 września 2026) wobec partii sejmowych X kadencji oraz Konfederacji Korony Polskiej

Ten dokument zestawia każdy rozdział deklaracji Realnej Lewicy z analogicznymi punktami Nowej Lewicy, Razem, Koalicji Obywatelskiej, PSL, Polski 2050 / Unii Centrum, PiS, Rozwoju Plus, Konfederacji (Nowa Nadzieja + RN) i Konfederacji Korony Polskiej. Tam, gdzie partia nie ma precyzyjnego odpowiednika, jest to zaznaczone. Porównanie jest analityczne, nie agitacyjne.

Co wnosi deklaracja v12

Opracowanie tabelaryczne (PDF) jest z 25 września 2026 i opisuje deklarację v10. Wersja 11 dopisała zakaz ideologii imperialnej — dziś to rozdział 14, punkt 4, bo v12 wstawiła przed nim nowy rozdział. Wersja 12 z 27 września nie rusza podatków, migracji, mieszkań ani skali w aneksie. Dopisuje rozdział, którego nie ma w PDF porównania:

  • Rozdział 11, Twórcza resocjalizacja: koniec postępowania o demoralizację, w tym domniemania demoralizacji u dzieci w wieku 10–12 lat. Izolacja dopiero od 15. roku życia i tylko za ciężki czyn. Szkoła nie może oddać sądowi ucznia trudnego, neuroróżnorodnego albo z niepełnosprawnością, dopóki nie wyczerpie wsparcia w środowisku. Zakaz krat i zaspawanych instalacji, które przed 2023 rokiem montowano przeciw ucieczkom 12–13-latków. Zamiast rygoru i ekonomii żetonowej — konstruktywne role społeczne i stymulacja poznawcza. Minimum licencji bierze z ośrodka w Goniądzu: dom w mieście, zajęcia dla dzieci z okolicy, wyjazd sportowy, lokal z prawdziwą pracą, relacja partnerska.
  • Rozdział 10, punkty 11–12: rdzeń życiowy w szkole oraz jeden skrypt, gdy ktoś z klasy mówi, że chce umrzeć. Rozdział 5, punkt 10: przy bezpośrednim zagrożeniu życia pomoc ze szkoły startuje tego samego dnia.
  • Nowa linia wydatku: kilkaset milionów złotych rocznie (licencje, mentor po wyjściu, zjazdy, asysta w gminie). Mieści się w rozrzucie aneksu. Bez cięcia psychiatrii.
  • Z wersji 11 zostaje, po przesunięciu numeru: rozdział 14, punkt 4 — zakaz szerzenia współczesnej ideologii imperializmu rosyjskiego i amerykańskiego, analogicznie do art. 13 Konstytucji. Bez linii wydatku.
Pobierz porównanie (PDF, stan v10)

Opracowanie analityczne, 27 września 2026.

Źródła i uwaga metodologiczna

Źródła. RL / NL / Razem — jak w opracowaniu z 24.09.2026, zaktualizowane o deklarację RL v10 (25.09.2026); program KW NL 2023 + priorytety XII 2025 + „1000 dni”; deklaracja Razem XI 2025. KO: 100 konkretów 2023 + umowa koalicyjna 15.10 + praktyka rządu Tusk III do IX 2026. PSL / PL2050: program Trzeciej Drogi 2023, umowa koalicyjna, manifest Unii Centrum IX 2026. PiS: program 2023 i linia klubu 2024–26. Rozwój Plus: 10 filarów z 28.07.2026. Konfederacja: program prezydencki Mentzena 2025, stanowiska klubu 2024–26. KKP: program partii (konfederacjakoronypolskiej.pl), kampania prezydencka Brauna 2025, projekty IX 2026 (ustawa o agentach, „Polska za pokojem”).

Uwaga metodologiczna. Partie rządzące (KO, PSL, PL2050, NL) mają program 2023 złagodzony przez kompromis koalicyjny i weto prezydenta Nawrockiego. PiS po rozłamie VII 2026 nie opublikowało nowego programu kadencyjnego — używamy linii klubu i dziedzictwa 2015–23. R+ i KKP to formacje młode: R+ ma 10 filarów, nie 155 punktów; KKP ma program tożsamościowo-katolicki, nie tabelę wydatków. Gęstość liczbowa RL pozostaje unikatowa na tle całego Sejmu.

Realna Lewica
Realna Lewica
NL / Razem
Nowa Lewica · Razem
KO / PSL / 2050
Koalicja Obywatelska · PSL · Polska 2050 / Unia Centrum
PiS / R+
Prawo i Sprawiedliwość · Rozwój Plus
Konf. / KKP
Konfederacja (Nowa Nadzieja + RN) · Konfederacja Korony Polskiej

Porównaj Realną Lewicę z:

0. Pozycjonowanie ideowe

  • Autodefinicja

    Realna Lewica

    Socjaldemokracja realistyczna. Silne państwo przy pensji, zdrowiu, mieszkaniu i ciele; sprawne między władzą centralną a samorządem; twarde na granicy i w kasie.

    NL / Razem
    NL: socjaldemokracja + socjalliberalizm, PES/S&D. Razem: demokratyczny socjalizm / nordycka SD.
    KO / PSL / 2050
    KO: demoliberalizm, pro-UE. PSL: agraryzm, chadecja. 2050/UC: liberalne centrum, jakość życia.
    PiS / R+
    PiS: narodowy konserwatyzm, solidaryzm, etatyzm. R+: „nowoczesna chadecja europejska”, patriotyzm + inwestycje.
    Konf. / KKP
    Konf.: konserwatywny liberalizm / paleolibertarianizm + narodowcy. KKP: ultrakonserwatyzm katolicki, intronizacja, twardy eurosceptycyzm.

  • Styl

    Realna Lewica

    Mówi cenę na 1. stronie. Nie obiecuje euro ani 6% PKB na armię w tej kadencji. Aneks kosztów.

    NL / Razem
    NL 2023: 155 pkt bez pełnego rachunku. Razem 2025: „koniec świętych krów”, mniej liczb niż RL.
    KO / PSL / 2050
    KO: 100 konkretów / 100 dni — checklista, nie doktryna. PSL: obrona KRUS i wsi. 2050: instytucje, klimat, „nowa polityka”.
    PiS / R+
    PiS: transfery + tożsamość + wielkie inwestycje (CPK). R+: 10 filarów, bez tabeli deficytu.
    Konf. / KKP
    Konf.: niskie podatki, cienkie państwo (gospodarka) + grube w kulturze. KKP: teologia polityczna, pokój, suwerenność, rejestr „obcych agentów”.

  • Władza IX 2026

    Realna Lewica

    Projekt nowej formacji / dokumentu. Odbiera prezydentowi weto i łaskę.

    NL / Razem
    NL w koalicji, Czarzasty marszałkiem od XI 2025. Razem poza rządem (wyszło 2024), koło 4 posłów.
    KO / PSL / 2050
    KO największy klub (~156). PSL ~32. PL2050 rozbita (~15 + Centrum/UC). Rząd Tusk III.
    PiS / R+
    PiS ~146 po odejściu R+ (~41). Opozycja. Prezydent Nawrocki z prawej strony hamuje ustawy koalicji.
    Konf. / KKP
    Konfederacja klub ~16. KKP koło 3 posłów (od VI 2025). Oba poza rządem; KKP w sondażach IX 2026 ~11%.

  • Hasło

    Realna Lewica

    Twoja pensja. Twoje ciało. Twoje mieszkanie. Twoje bezpieczeństwo.

    NL / Razem
    NL: Serce mam po lewej. Razem: Inna polityka jest możliwa / TurboPolska.
    KO / PSL / 2050
    KO: 100 konkretów / przyszłość. PSL: normalność, wieś. 2050: Polska przyszłości.
    PiS / R+
    PiS: Polska — nasz dom. R+: Bezpieczeństwo. Rozwój. Suwerenność.
    Konf. / KKP
    Konf.: niska składka, szczelna granica. KKP: Ad Maiorem Dei Gloriam / Polska za pokojem.

1. Polska z atomu, krzemu i stali

To najbardziej „skopiowany” rozdział wobec Razem 2025. Tytuł i rdzeń industrialny RL = Razem. Na reszcie sceny atom wraca do łask (PiS, R+, częściowo KO w rządzie), ale bez pakietu 12 GW + zniesienie 60% PKB + Linux w administracji + państwowego holdingu budowlanego.

  • Atom

    Realna Lewica

    Docelowo ~12 GW w 8 blokach, horyzont 20–25 lat (nie 15). Przyspieszenie Lubiatowo-Kopalino i Pątnów. Przegląd co 3–4 lata.

    NL / Razem
    NL 2023: brak celu GW; w rządzie ministerstwo energii + sprawiedliwa transformacja. Razem: min. 8 bloków / 12 GW.
    KO / PSL / 2050
    KO: kontynuacja programów jądrowych rządu (nie flaga 2023). 2050: OZE pierwsze, atom dopuszczalny. PSL: ostrożnie, ochrona wsi.
    PiS / R+
    PiS 2015–23: start programu jądrowego. R+: przyspieszyć duże EJ + SMR jako priorytet państwa.
    Konf. / KKP
    Konf.: atom tak, jeśli bez Zielonego Ładu jako dyktatu. KKP: suwerenność energetyczna, sceptycyzm wobec unijnego miksu.

  • OZE / klimat

    Realna Lewica

    Wiatr i słońce nie czekają na atom. Nie podnosić cen „pod dyrektywę”. Dopłaty z FSK i ETS dla ubogich (ochrona przed ETS2).

    NL / Razem
    NL: Zielony Ład, −50% CO ₂ (starsze). Razem: OZE + atom, neutralność 2050.
    KO / PSL / 2050
    KO/2050: Zielony Ład, wiatr na lądzie, KPO. PSL: hamulec wobec ETS2 i obciążeń rolników.
    PiS / R+
    PiS: atom + węgiel transformacyjny, opór ETS2. R+: stop polityce klimatycznej UE, odejście od ETS/ETS2 i ZŁ.
    Konf. / KKP
    Konf. i KKP: twarde „nie” dla Zielonego Ładu. Konf.: bezpieczeństwo energetyczne bez unijnego kalendarza.

  • Krajowe kompetencje

    Realna Lewica

    Krajowe kompetencje przemysłowe: atom, półprzewodniki, budowa maszyn — niezależność od zagranicznych wykonawców.

    NL / Razem
    NL/Razem: brak tak wyodrębnionego pakietu trzech branż jednocześnie.
    KO / PSL / 2050
    KO/2050: innowacyjność ogólnie, bez wskazania tych trzech branż.
    PiS / R+
    PiS/R+: atom i zbrojeniówka tak, półprzewodniki słabiej wyodrębnione.
    Konf. / KKP
    Konf./KKP: nie ten język.

  • Górnicy

    Realna Lewica

    Praca do emerytury w spółkach SP. 1:1 nowe miejsce w tym samym regionie.

    NL / Razem
    NL: sprawiedliwa transformacja. Razem: za każde likwidowane — nowe w regionie.
    KO / PSL / 2050
    KO: transformacja + tarcze. PSL: ochrona regionów i KRUS, nie 1:1 przemysłowe.
    PiS / R+
    PiS: przedłużanie węgla + osłony. R+: energetyka jako rozwój, nie data zamknięcia.
    Konf. / KKP
    Konf./KKP: węgiel jako suwerenność; transformacja unijna = strata miejsc.

  • Limit 60% PKB

    Realna Lewica

    Zniesienie limitu konstytucyjnego. Referendum (15.2).

    NL / Razem
    NL: brak. Razem: identyczny postulat zniesienia 60%.
    KO / PSL / 2050
    KO/PSL/2050: utrzymanie ram UE i konstytucji; euro jako horyzont KO, nie data.
    PiS / R+
    PiS w praktyce obchodził limit funduszami. R+: wielkie inwestycje z długu (CPK, kolej, porty).
    Konf. / KKP
    Konf.: zakaz deficytu w konstytucji (Nowa Nadzieja — odwrotność RL). KKP: tanie państwo, nie zniesienie limitu na atom.

  • Fundusz strategiczny

    Realna Lewica

    Fundusz Inwestycji Strategicznych z długu: atom + wojsko. Mieszkania finansowane osobno (danina, rozdział 7).

    NL / Razem
    NL: KPO, BGK, programy sektorowe. Razem: jeden fundusz przemysł–infra–tech.
    KO / PSL / 2050
    KO: KPO + BGK. 2050: fundusze UE. PSL: BGK dla wsi i samorządów.
    PiS / R+
    PiS: CPK, Via Carpatia, FWSZ. R+: przywrócić wielkie inwestycje (CPK, kolej, porty).
    Konf. / KKP
    Konf.: przeciw „wielkim budowom” jako rozdawnictwu. KKP: nie ten język.

  • Kolej / drogi / porty

    Realna Lewica

    KDP, regionalna, nocna, polskie technologie. Jeden e-pobór na autostradach. Autobus w każdej gminie + 3 kursy weekend. Jeden bilet u wszystkich przewoźników.

    NL / Razem
    NL: zintegrowany bilet, odbudowa kolei (projekt 2026). Razem: KDP + lokalna + nocna + centra.
    KO / PSL / 2050
    KO: CPK w praktyce rządu sporny; kolej i drogi z KPO. 2050: kolej i klimat. PSL: drogi gminne, PKS.
    PiS / R+
    PiS: CPK jako totem. R+: wrócić do CPK, kolei, portów.
    Konf. / KKP
    Konf.: infrastruktura tak, bez unijnych warunków. KKP: brak szczegółowego planu taboru.

  • Linux / AI

    Realna Lewica

    50 tys. stanowisk Linux rok 1; ≥80% administracji rok 5. Kod publiczny. Jeden login (urząd + zdrowie). Polskie AI w 36 mies. Zakaz trenowania AI na danych bez zgody.

    NL / Razem
    NL: PLLuM (11 modeli od V 2026), mObywatel — bez twardego odejścia od Microsoftu. Razem: suwerenność cyfrowa, bez harmonogramu Linuxa.
    KO / PSL / 2050
    KO: mObywatel, eIDAS 2.0, chmura. Brak wymuszonego Linuxa. 2050: cyfryzacja państwa.
    PiS / R+
    PiS: mObywatel 2017–23. R+: „Polska w smartfonie”.
    Konf. / KKP
    Konf.: mniej państwa w cyfrze, obrona gotówki. KKP: sceptycyzm wobec unijnej tożsamości cyfrowej.

  • Węgiel w domach / rezerwy

    Realna Lewica

    Zakaz węgla w miastach od 2035. Sieci ciepłownicze nieprywatyzowane, prawo pierwokupu gminy. Gaz 90 / ropa 60 / węgiel 30 dni.

    NL / Razem
    NL: ciepło systemowe, kotły. Razem: priorytet ciepła publicznego. Brak tak precyzyjnych zapasów u obu.
    KO / PSL / 2050
    KO: wymiana kotłów, smog. Brak 90/60/30.
    PiS / R+
    PiS: węgiel w miksie, rezerwy jako suwerenność (mniej liczb). R+: tania energia, nie data zakazu.
    Konf. / KKP
    Konf./KKP: sprzeciw zakazom węglowym z kalendarza UE.

  • Holding budowlany

    Realna Lewica

    Państwowy holding budowlany specjalizujący się w kolei i energetyce — państwo realizuje część inwestycji własnymi rękami, nie tylko zamawia u prywatnych firm.

    NL / Razem
    NL/Razem: brak tak wyodrębnionego holdingu wykonawczego.
    KO / PSL / 2050
    KO: zamówienia publiczne standardowo, bez holdingu.
    PiS / R+
    PiS: czempioni narodowi jako spółki SP, nie holding wykonawczy. R+: inwestycje SP, nie holding budowlany.
    Konf. / KKP
    Konf.: prywatyzować, nie tworzyć nowy podmiot państwowy. KKP: nie ten temat.

Rozdział w programie: 1. Polska z atomu, krzemu i stali

2. Państwo po stronie pracujących

  • Związki / rady

    Realna Lewica

    Łatwiejszy spór i strajk solidarnościowy. 1/3 RN przy 500–1999; połowa od 2000 (remis — kapitał). Rada zakładowa od 50 os.

    NL / Razem
    NL: nowa ustawa o sporach, min. 20% w RN. Razem: silne związki, partycypacja — filar 2025.
    KO / PSL / 2050
    KO: dialog społeczny, bez współzarządzania 1/3–1/2. PSL: związki rolnicze. 2050: umiar.
    PiS / R+
    PiS: związki „swoje” (S, Solidarność), nie niemiecki model rad. R+: solidarizm, nie kodeterminacja.
    Konf. / KKP
    Konf.: związki jako przeszkoda dla firm. KKP: korporacjonizm katolicki, nie rady z parytetem.

  • PIP / śmieciówki

    Realna Lewica

    Broni prawa PIP do przekwalifikowania B2B/zlecenia na etat (od VII 2026, zaskarżone do TK). Podwojenie inspektorów.

    NL / Razem
    NL: wdrożone 8.07.2026 — sztandar. Razem: likwidacja śmieciówek od 2015.
    KO / PSL / 2050
    KO w koalicji przyjęła PIP-etat; część KO (przedsiębiorcy) protestuje. PSL: ostrożność wobec rolników-B2B.
    PiS / R+
    PiS 2015–23: część oskładkowania zleceń, nie pełna zamiana decyzją PIP. R+: uszczelnienie CIT, nie PIP-etat jako flaga.
    Konf. / KKP
    Konf.: PIP-etat = atak na B2B. KKP: nie ten temat.

  • Czas pracy

    Realna Lewica

    4-dniowy tydzień bez utraty pensji, etapowo: lata 1–2 publiczny i firmy >250; ocena 18 mies.; 3–5 reszta. Right to disconnect od r. 1. Handel niedziela: decyzja stron, 250%.

    NL / Razem
    NL 2023: skracanie + urlop; w priorytetach 2025/26 „horyzont”, nie ustawa kadencji. Razem: klasycznie 35h.
    KO / PSL / 2050
    KO: zniesienie zakazu handlu w niedzielę (konkret 2023) — zbieżne z RL w kierunku, nie w 250%. Brak 4 dni. 2050: work-life, nie 32h.
    PiS / R+
    PiS: zakaz handlu w niedzielę jako tożsamość. R+: nie 4 dni.
    Konf. / KKP
    Konf.: wolny kontrakt, nie krótszy tydzień z tej samej pensji. KKP: niedziela święta, nie 250%.

  • Płaca minimalna

    Realna Lewica

    Do 75% mediany w kadencji (~+3 pp/rok z ~63%). Potem automat.

    NL / Razem
    NL 2023: 66% przeciętnego z poprzedniego roku. Razem: godne płace, koniec rozdawnictwa dla bogatych.
    KO / PSL / 2050
    KO: podwyżki min. w koalicji, bez 75% mediany jako kotwicy.
    PiS / R+
    PiS: podnosił min. politycznie. R+: rozwój płac przez gospodarkę, nie kotwicę 75%.
    Konf. / KKP
    Konf.: płaca min. zniekształca rynek; Mentzen historycznie za jej ograniczeniem.

  • Jawność płacowa

    Realna Lewica

    Widełki wynagrodzenia obowiązkowe w każdym ogłoszeniu o pracę. Mechanizmy korygujące różnice płacowe kobiet i mężczyzn. Koniec premii frekwencyjnych (kara za L4).

    NL / Razem
    NL/Razem: jawność płac jako kierunek, bez tak precyzyjnego obowiązku w ogłoszeniu.
    KO / PSL / 2050
    KO/2050: unijna dyrektywa o jawności płac w toku implementacji, RL idzie dalej.
    PiS / R+
    PiS/R+: nie flaga.
    Konf. / KKP
    Konf.: dodatkowa regulacja dla pracodawców, do ograniczenia.

  • Budżetówka / automatyzacja

    Realna Lewica

    Pensje = średnia + waloryzacja ≥ inflacja. Koniec outsourcingu stałych zadań. Dodatkowy CIT firm redukujących etaty → Fundusz Automatyzacji (przekwalifikowanie).

    NL / Razem
    NL 2023: 20% „natychmiast” + 2×/rok; w praktyce 2024 20/30%, 2025 już 5%. Razem: godne płace nauczycieli i pielęgniarek. Brak funduszu automatyzacji.
    KO / PSL / 2050
    KO: podwyżki 2024, potem hamulec fiskalny. 2050: sprawne państwo.
    PiS / R+
    PiS: podwyżki wybrane grupy. R+: nie ten fundusz.
    Konf. / KKP
    Konf.: ciąć administrację, nie wiązać ze średnią.

  • Twórcy i kultura

    Realna Lewica

    Pół składki dla zawodowych twórców (Fundusz Ubezpieczeń Twórców z opłaty 2% od honorariów + dotacja budżetowa). Umowa o pracę jako norma w publicznych instytucjach kultury. Praca użyteczna społecznie w regionach z bezrobociem.

    NL / Razem
    NL/Razem: wsparcie dla kultury ogólnie, bez tak skonstruowanego funduszu składkowego.
    KO / PSL / 2050
    KO/2050: granty kulturalne, bez ubezpieczeniowego mechanizmu twórców.
    PiS / R+
    PiS/R+: nie ten model.
    Konf. / KKP
    Konf./KKP: nie ten temat.

  • Bezrobocie / staże / mobbing

    Realna Lewica

    6 mies. 80% + 6 mies. 50%, limit jak L4. Koniec bezpłatnych staży. Sądy pracy: wyrok I inst. w 6 mies. Mobbing = wypadek przy pracy.

    NL / Razem
    NL: 100% na L4 (2023) — mocniejsze niż RL; ustawa o płatnych stażach w toku. Razem: zakaz darmowych staży od początku.
    KO / PSL / 2050
    KO: bon, staże — słabsza precyzja. PSL: sezonowość rolnictwa.
    PiS / R+
    PiS: 500+/800+ logika transferów, nie 80% pensji przez rok.
    Konf. / KKP
    Konf.: zasiłki zniechęcają do pracy.

Werdykt

Tu RL stoi między Razem (35h od razu) a NL (PIP-etat już jest, 4 dni odłożone). KO jest pracodawcą koalicyjnym: przyjęła PIP, nie przyjmie kodeterminacji 50% RN ani 4 dni w firmach >250. PiS/R+ mówią „godna praca” bez niemieckich rad. Konfederacja i KKP są w tej osi antytezą RL — wolny kontrakt kontra etat, rada i 250% za niedzielę.

Rozdział w programie: 2. Państwo po stronie pracujących

3. Migracja

Największa różnica na lewicy, zbieżność z prawicą w twardości granicy

Rozdział 3 RL nie ma odpowiednika o tej gęstości u NL ani Razem. Na osi „kto wjeżdża i za ile” RL zbliża się do duńskiego socjaldemokratycznego twardego centrum — i częściowo do PiS/R+/Konfederacji. Różnica: RL zostawia furtkę LGBT w limicie ONZ, ochronę dzieci, 90% mediany jako warunek wjazdu (to jest lewicowe narzędzie, nie narodowe) i nie mówi językiem „wielkiego zastąpienia”.

  • Praca cudzoziemców

    Realna Lewica

    Zezwolenie tylko przy pensji ≥90% mediany (75% w deficytowych). Oferta 14 dni w publicznym serwisie. Weryfikacja ZUS. Kara pracodawcy, nowe przestępstwa: wyzysk migranta, handel zezwoleniami.

    NL / Razem
    NL: ochrona praw migrantów, PIP — brak progu 90%. Razem: „ucywilizowanie” zarobkowej, bez 90%.
    KO / PSL / 2050
    KO w rządzie: strategia migracyjna 2024 (krytykowana przez Razem jako nieskonsultowana), zezwolenia sektorowe. Brak 90% mediany.
    PiS / R+
    PiS: twarda retoryka + masowe zezwolenia 2021–23 (luka, którą RL adresuje progiem). R+: suwerenna polityka, wydalanie za rażące naruszenia, sprzeciw paktowi UE.
    Konf. / KKP
    Konf.: zamknięcie na migrację z Kaukazu, ME, Afryki; dopuszczenie „kulturowo bliskich”. KKP: zero otwarcia, migracja jako narzędzie obcych fundacji.

  • Azyl / limity ONZ

    Realna Lewica

    Krajowa Agencja Migracyjna + 16 punktów + Sąd Migracyjny. Pobyt w ośrodku państwowym. Limit Sejmu, start ~3200/rok. Priorytet: kobiety, dzieci, OzN, prześladowani za orientację/tożsamość.

    NL / Razem
    NL i Razem: brak limitu liczbowego. Razem 2025: przywrócenie prawa do azylu. Linia 2024 PL–BY: sprzeciw pushbackom.
    KO / PSL / 2050
    KO: prawo azylu + sprawność granicy; w koalicji bliżej twardego centrum niż programu 2023. PSL: wieś nie chce relokacji.
    PiS / R+
    PiS: mur, pushbacki, stan wyjątkowy. R+: autonomia wobec paktu azylowego UE.
    Konf. / KKP
    Konf./KKP: azyl minimalny, relokacja = nie. KKP: instrumentalizacja granicy jako wojna hybrydowa, bez limitu 3200 z furtką LGBT.

  • Zawieszenie azylu

    Realna Lewica

    Max 6 mies./rok, kontrola SN (dziś Sejm bez limitu).

    NL / Razem
    NL w koalicji akceptowała narzędzia granicy. Razem: linia otwartsza.
    KO / PSL / 2050
    KO: narzędzie zostaje, spór o humanitarność.
    PiS / R+
    PiS: zawieszenie bez stropu 6 mies. i bez SN.
    Konf. / KKP
    Konf./KKP: zawieszać szerzej i dłużej.

  • Łączenie rodzin / obywatelstwo

    Realna Lewica

    Dochód po czynszu 1300/2150 zł + stawki na dziecko (700/830/970/1110 zł wg wieku). 2 lata pobytu. Obywatelstwo po 9 latach, B1, test, niekaralność. 10 tys. zł za dobrowolny powrót.

    NL / Razem
    NL/Razem: łączenie jako prawo, bez tych progów. 9 lat + B1 twardsze niż typowa lewica.
    KO / PSL / 2050
    KO: integracja, kursy — bez 1300 zł i 10 tys. powrotu.
    PiS / R+
    PiS: utrudnianie obywatelstwa, Karta Polaka jako wyjątek.
    Konf. / KKP
    Konf./KKP: obywatelstwo wąskie; KKP dodatkowo lojalność, podwójne obywatelstwo pod lupą (projekt o agentach IX 2026).

  • Ulga powrotu / specjaliści

    Realna Lewica

    Ulga tylko dla zawodów deficytowych i pracy w PL. Naukowcy zagraniczni: 75% podstawy w II progu PIT przez 7 lat. Koniec ogólnej bezwarunkowej ulgi na powrót.

    NL / Razem
    NL 2023: zerowy PIT dla wracających — RL to zwęża.
    KO / PSL / 2050
    KO: ulgi dla wracających w konkretach 2023.
    PiS / R+
    PiS: Polski Ład / ulga na powrót jako flaga.
    Konf. / KKP
    Konf.: niskie podatki dla wszystkich, nie ulga elitarna.

Werdykt

To rozdział, który czyni RL „realistyczną” w sensie skandynawsko-duńskim, nie w sensie Razem/NL 2023. PiS i R+ są twardsi w symbolice granicy, ale nie dają progu 90% mediany — czyli nie bronią pensji krajowej jako warunku wjazdu. Konfederacja i KKP chcą mniej ludzi, nie równej płacy. KO administruje status quo. RL jest jedyną lewicą z liczbą 3200, Agencją, Sądem i 10 tys. za powrót.

Rozdział w programie: 3. Migracja

4. Gospodarka dla ludzi

  • PIT

    Realna Lewica

    5 progów: 12 / 32 / 48 / 56 / 71 (progi 120 tys. / 300 tys. / 800 tys. / 2 mln zł). +4% danina od 1 mln → realnie 60% i 75%.

    NL / Razem
    NL 2023: sprawiedliwa progresja, bez 71/75. Razem: jednolita danina niska/średnia/wysoka dla 90/9/1; koniec ryczałtu i liniowego.
    KO / PSL / 2050
    KO 2023: 0% PIT do 6 tys. brutto / emerytura 5 tys. — odwrotność RL (obniżka dołu, nie 71% góry). UC IX 2026: 12 / 22 / 32.
    PiS / R+
    PiS: 12/32 + ulgi rodzin. R+: podnieść II próg (ulżyć średnim), uszczelnić transfer zysków za granicę.
    Konf. / KKP
    Konf.: uproszczenie, docelowo likwidacja PIT/CIT (Nowa Nadzieja), Mentzen 2025: prosty PIT/CIT/VAT, likwidacja Belki, spadków, PCC. KKP: niskie podatki, nie 75%.

  • Majątek / spadki

    Realna Lewica

    Netto >7 mln: 1–8%, krajowy rejestr majątkowy. Spadki >2 mln/os.: 10/20/25%. Mieszkanie zamieszkałe + oszczędności do 2 mln wolne.

    NL / Razem
    NL: podatek od 3. mieszkania (projekt). Razem: unijny podatek od fortun + progresja od nieruchomości.
    KO / PSL / 2050
    KO/PSL/2050: brak podatku od fortuny 7 mln+. PSL broni dziedziczenia gospodarstw.
    PiS / R+
    PiS: 500+ logika, nie podatek od fortuny. R+: uszczelnienie, nie 8% od majątku.
    Konf. / KKP
    Konf.: likwidacja podatku od spadków. KKP: własność rodziny święta.

  • Ryczałt / liniowy / kler / 30-krotność

    Realna Lewica

    Ryczałt tylko usługi do 200 tys. Wynajem na skali. Liniowy znika. Duchowni na zasadach ogólnych. Zniesienie 30-krotności + górny limit emerytury.

    NL / Razem
    NL: sprawiedliwe opodatkowanie Kościoła; brak pełnej likwidacji liniowego 2023. Razem: likwidacja ryczałtu, liniowego, stawek duchownych, zniesienie górnej granicy składek — zbieżne z RL.
    KO / PSL / 2050
    KO: kasowy PIT, powrót ryczałtowej składki zdrowotnej dla firm — przeciwna strona. PSL: KRUS i ryczałt rolniczy.
    PiS / R+
    PiS: Polski Ład komplikował składkę. R+: uszczelnić, nie zrównać księdza z etatowcem.
    Konf. / KKP
    Konf.: dobrowolny ZUS dla firm, składka sprzed Polskiego Ładu. KKP: Kościół nie na skali PIT.

  • CIT / platformy / windfall

    Realna Lewica

    Duże (>50 mln): 22%. Małe: 9%. Windfall w kryzysie (energetyka, banki). 5% obrotu reklamą i marketplace’ami w PL. Wsparcie unijnego podatku od transakcji kapitałowych.

    NL / Razem
    NL: progresywny CIT w duchu. Razem: wielkie korporacje więcej; podatek od transakcji kapitałowych (UE).
    KO / PSL / 2050
    KO: podatek bankowy zostaje; brak 5% od platform w tej formie.
    PiS / R+
    PiS: CIT estoński, strefy. R+: uszczelnić wyprowadzanie zysków.
    Konf. / KKP
    Konf.: niski CIT, nie 22%.

  • Ulgi

    Realna Lewica

    Likwidacja 0% PIT do 26 lat i dla seniorów. Ulga na dzieci z progiem dochodowym dla wszystkich rodzin. Ulga powrotu zwężona (rozdz. 3).

    NL / Razem
    NL 2023 wręcz obiecywała ulgi dla młodych. Razem: koniec rozdawnictwa dla bogatych — zbieżne.
    KO / PSL / 2050
    KO: 0% do 6 tys. i ulgi młodych — odwrotność. UC: premia 5 tys. do oszczędności młodych.
    PiS / R+
    PiS: 0% PIT senior / młody jako flaga. R+: nie likwidować ulg rodzinnych.
    Konf. / KKP
    Konf.: niskie stawki zamiast gąszczu ulg — częściowo zbieżne metodologicznie, odwrotne stawkowo.

  • VAT żywność / akcyza / euro

    Realna Lewica

    VAT 5% na całą żywność i podstawową higienę. Akcyza paliw waloryzowana inflacją. Euro: kierunek długofalowy, nie ta kadencja. Złoty zostaje. ERM II po ścieżce fiskalnej.

    NL / Razem
    NL: leki 5 zł (2023); euro proeuropejskie bez twardego „nie w tej kadencji”. Razem 2025: zachowanie złotego (wg KP).
    KO / PSL / 2050
    KO: pro-euro, bez daty. 2050: euro jako horyzont. PSL: złoty dłużej.
    PiS / R+
    PiS: złoty. R+: suwerenność, nie data euro.
    Konf. / KKP
    Konf./KKP: twarde nie dla euro i dla ERM II.

  • Własność państwa

    Realna Lewica

    Na zawsze: przesył, atom, węgiel transformacyjny, publiczne OZE, kolej, zbrojeniówka, mieszkania publiczne, BGK i banki rozrachunkowe. Cała energetyka państwowa. Sprzedaż tylko mniejszości w bankach SP + złota akcja → Fundusz Inwestycji Strategicznych.

    NL / Razem
    NL: sprzeciw prywatyzacji szpitali, ciepła, mieszkań. Razem: silny sektor publiczny, fundusze zalążkowe, spółdzielnia od 3 os.
    KO / PSL / 2050
    KO: depolityzacja SP, nie „cała energetyka państwowa”. PSL: spółdzielczość wiejska.
    PiS / R+
    PiS: etatyzm czempionów narodowych. R+: inwestycje SP, nie wyprzedaż.
    Konf. / KKP
    Konf.: prywatyzować. KKP: własność narodowa w strategicznych, nie holding RL.

  • Deregulacja i konsument

    Realna Lewica

    Jedna koncesja, milcząca zgoda urzędu. Wypowiedzenie subskrypcji 1 klik. Cena końcowa w reklamie. Pozew zbiorowy od 2 os. UOKiK wstrzymuje natychmiast, wiążąca decyzja dla sądu.

    NL / Razem
    NL: ochrona ogólna. Razem: platformy i ukryte opłaty — zbieżne.
    KO / PSL / 2050
    KO: UOKiK, analogicznie słabiej doprecyzowane.
    PiS / R+
    PiS/R+: nie flaga.
    Konf. / KKP
    Konf.: deregulacja > pozwy zbiorowe.

Rozdział w programie: 4. Gospodarka dla ludzi

5. Zdrowie i Twoje ciało

  • Nakłady / organizacja

    Realna Lewica

    7% PKB (bieżący rok) w dwóch kadencjach. Likwidacja NFZ jako kasy — finansowanie z budżetu. Zniesienie limitów AOS od r. 2. Centralne zakupy leków, ryczałt dla placówek.

    NL / Razem
    NL 2023: 8% PKB; 2025 SHA ~6,9% — cel nieosiągnięty. NFZ zostaje. Razem: 8% PKB, ≥6% budżetu zdrowia na psychikę; finansowanie z budżetu — zbieżne z RL.
    KO / PSL / 2050
    KO: zniesienie limitów szpitalnych, centra powiatowe, in vitro 500 mln — NFZ zostaje. 2050: jakość i kolejki.
    PiS / R+
    PiS: sieć szpitali, 6% ścieżka ustawowa. R+: nie 7% z datą.
    Konf. / KKP
    Konf.: Mentzen 2025 — nie zwiększać nakładów; konkurencja kas / powrót regionalnych kas; płatne studia med. jako kontrowersja. KKP: nie 7% PKB.

  • Aborcja

    Realna Lewica

    Na żądanie do 12. tyg.; potem przesłanki medyczne. Placówka publiczna nie może odmówić klauzulą (instytucja musi zapewnić dostęp).

    NL / Razem
    NL: identycznie do 12 tyg.; w koalicji — weto/brak większości. Razem: pełne prawo do ciała.
    KO / PSL / 2050
    KO 2023: do 12 tyg. + likwidacja klauzuli — niezrealizowane (weto Nawrockiego). PSL: kompromis 1993. 2050: bliżej KO niż PSL.
    PiS / R+
    PiS: wyrok TK 2020. R+: konserwatyzm społeczny, nie 12 tyg.
    Konf. / KKP
    Konf.: Mentzen — nie nawet z gwałtu. KKP: obrona życia od poczęcia, absolutna.

  • In vitro / trans / eutanazja

    Realna Lewica

    Do 6 cykli, także singielki i do 45 r.ż. Bezpłatna ścieżka trans: medyczna od 18, prawna od 16 za zgodą opiekuna. Wspomagane zakończenie życia — wniosek wielokrotny + niezależna komisja.

    NL / Razem
    NL: in vitro wdrożone 2024 (głównie pary) — RL idzie dalej. Eutanazja nie była flagą NL. Razem: pełna refundacja in vitro i antykoncepcji; trzecia płeć (RL tego nie ma).
    KO / PSL / 2050
    KO: in vitro z budżetu — spełnione. Trans — ostrożniej. Eutanazja — nie flaga.
    PiS / R+
    PiS: przeciw in vitro ze środków pub. jako standard; przeciw trans i eutanazji.
    Konf. / KKP
    Konf./KKP: przeciw in vitro publicznemu, tranzycji nieletnich i eutanazji. KKP: teologia ciała.

  • Alkohol

    Realna Lewica

    Neurotoksyna, brak bezpiecznej dawki. Zakaz marketingu (także 0%). Wycofanie ze stacji i spożywczaków w 24 mies. Koncesja 10–20, sucha niedziela. Zakaz małpek. Ostrzeżenia. Akcyza +30% ponad 2027 (~+65% vs 2025) → psychiatria. Bez odszkodowań.

    NL / Razem
    NL 2023: legalizacja marihuany, alkohol nie był tak tępiony. Razem: zdrowie publiczne, nie pakiet prohibicyjny.
    KO / PSL / 2050
    KO/PSL: standardowa akcyza, piwo w sklepie zostaje. Mentzen ma browar — oś polityczna.
    PiS / R+
    PiS: akcyza + reklama ograniczona, nie monopol godzinowy.
    Konf. / KKP
    Konf.: wolny rynek alkoholu (Mentzen). KKP: trzeźwość jako cnota, nie państwowy monopol godzin.

  • Konopie

    Realna Lewica

    ≤15 g przy sobie / 30 g w domu — nie przestępstwo. Powyżej: wykroczenie. Obrót tylko państwowy. Zakaz uprawy prywatnej. Sprzedaż od 21. Edukacja o psychozie, nie „święte zioło”.

    NL / Razem
    NL 2023: legalizacja + uprawa własna + amnestia — wolniejsze niż RL. Razem: linia bliższa NL 2023.
    KO / PSL / 2050
    KO: depenalizacja w sporze koalicyjnym, nie państwowy sklep.
    PiS / R+
    PiS/R+: przeciw legalizacji.
    Konf. / KKP
    Konf.: część libertarian za depenalizacją, część RN przeciw. KKP: przeciw.

Werdykt

Aborcja, in vitro, etat w zdrowiu — zbieżność trójkąta RL–NL–Razem i deklaracji KO 2023; PSL/PiS/R+/Konf./KKP to antymodel. RL jest najostrzejsza wobec alkoholu w całym Sejmie (bliżej Skandynawii niż lewicy 2023) i ciaśniejsza wobec konopi niż NL/Razem (państwowy obrót, zakaz uprawy). Cel 7% vs 8%: RL świadomie obniża poprzeczkę. Konfederacja jako jedyna mówi wprost: nie zwiększać nakładów.

Rozdział w programie: 5. Zdrowie i Twoje ciało

6. Uczciwa polityka

  • Finanse kampanii

    Realna Lewica

    Max 5000 zł/os./rok. Zakaz płatnych billboardów i reklamy komercyjnej politycznej w przestrzeni publicznej.

    NL / Razem
    NL: jawność, limity — mniej radykalny zakaz. Razem: odchudzenie kranika; 5000 pojawia się w logice RL.
    KO / PSL / 2050
    KO: limity ustawowe, nie zakaz billboardów. 2050: nowa polityka, bez tego zakazu.
    PiS / R+
    PiS: duże budżety, billboardy. R+: nie ten zakaz.
    Konf. / KKP
    Konf.: Mentzen buduje na socialu i zrzutkach. KKP: darowizny, nie 5000 jako flaga.

  • Karencja / nepotyzm / kadencje

    Realna Lewica

    2 lata zakazu RN spółek SP i pracy u wykonawców. Max 3 kadencje z rzędu + 1 przerwa + znów max 3. Publiczny rejestr powiązań rodzinnych.

    NL / Razem
    NL: drzwi obrotowe ogólniej. Razem: koniec świętych krów. Brak limitu 3+1+3 u obu.
    KO / PSL / 2050
    KO: depolityzacja SP — częściowo. UC IX 2026: limit 3 kadencji z rzędu — zbieżne z RL. PSL: wieloletni mandat wiejski.
    PiS / R+
    PiS: wielokrotne kadencje jako norma. R+: szacunek dla prezydenta, nie limit 3+1+3.
    Konf. / KKP
    Konf.: mniej państwa = mniej nepotyzmu „z definicji”. KKP: lojalność, nie rejestr rodziny.

  • Konkursy / sądy

    Realna Lewica

    Od dyrektora departamentu — tylko konkurs. Bezpłatna baza aktów i orzecznictwa. Podwyżki w sądach i prokuraturze.

    NL / Razem
    NL: profesjonalizacja służby, naprawy wymiaru. Razem 2025 wg KP słabiej adresuje kryzys TK.
    KO / PSL / 2050
    KO: KRS, SN, TSUE — flaga 2023, spór z prezydentem 2025–26.
    PiS / R+
    PiS: własna KRS 2017–23. R+: sprawne państwo, nie kasacja weta.
    Konf. / KKP
    Konf.: usprawnić sądy, nie podwyżki jako flaga. KKP: sądy „niezależne od Brukseli”.

Rozdział w programie: 6. Uczciwa polityka

7. Prawo do mieszkania

  • Skala / finansowanie

    Realna Lewica

    25–40 tys. komunalnych i limited-profit rocznie — tyle, ile uniesie danina 1% funduszu płac (0,5+0,5), widoczna na odcinku. Ziemia publiczna nieprzedawana. Raz zbudowane = publiczne na zawsze.

    NL / Razem
    NL 2023: 300 tys. w 5 lat (60 tys./rok); ustawa do 45 mld do 2030; realizacja 2026: budowa+remont 18 tys. Razem: program najmu z budżetu, nie danina od płacy.
    KO / PSL / 2050
    KO: uwolnienie gruntów SP, rewitalizacja pustostanów — podaż, nie 1% daniny. 2050: mieszkania jako jakość życia. PSL: budownictwo gminne na wsi.
    PiS / R+
    PiS: Mieszkanie+, kredyty. R+: demografia (pensja rodzicielska 0–3), nie 40 tys. komunalnych z daniny.
    Konf. / KKP
    Konf.: deregulacja, odrolnienie, mniej norm — więcej mieszkań z rynku, nie z daniny. KKP: rodzina we własnym, nie zasób publiczny.

  • 3. mieszkanie / Airbnb / najem

    Realna Lewica

    3. i 4.: 1%/rok; od 5.: 2%. Dwa pierwsze wolne. Pustostan >12 mies. jak 3. Licencja gminy, cały lokal max 90 dni. Kaucja ≤1 miesiąc, urząd sporów, w deficycie inflacja+1 pp.

    NL / Razem
    NL: projekt podatku od 3. (priorytety 2025/26) — zbieżne. Kaucja 1 mies. (2023 pkt 153). Razem: progresja od wartości, blokada funduszy, zakaz eksmisji na bruk.
    KO / PSL / 2050
    KO: regulacja krótkiego najmu słabsza. PSL: nie ten podatek.
    PiS / R+
    PiS: własność święta, opór wobec podatku od 3.
    Konf. / KKP
    Konf.: przeciw podatkowi katastralnemu / od 3. KKP: własność.

  • Urbanistyka

    Realna Lewica

    Standardy (zieleń, szkoła, komunikacja). 20% nowych mieszkań społecznych w planach. Publiczne biuro pośrednictwa bez prowizji, rejestr cen transakcyjnych.

    NL / Razem
    NL: osiedla z usługami. Razem: min. 25 m², stop mikroapartamentom, deweloper oddaje część do zasobu.
    KO / PSL / 2050
    KO: plany, odrolnienie sporne z PSL.
    PiS / R+
    PiS: specustawy.
    Konf. / KKP
    Konf.: mniej planów, więcej budowy.

Werdykt

Filozofia „mieszkanie prawem” = RL, NL, Razem. NL obiecała więcej sztuk i dowiozła mniej. RL obiecuje mniej, ale podpina earmark 1% — uczciwsze księgowo, politycznie trudniejsze (nowa pozycja na odcinku). KO stawia na podaż i grunty SP. Konfederacja stawia na deregulację. PiS/R+/KKP — własność i kredyt, nie danina od funduszu płac.

Rozdział w programie: 7. Prawo do mieszkania

8. Państwo, na które możesz liczyć

  • Waloryzacja / emerytury / KRUS

    Realna Lewica

    Automat 1 stycznia: inflacja albo wzrost płac — co wyższe (bez emerytur/rent w tej formule). Jeden system, wiek 65 dla wszystkich; wiek kobiet stopniowo w górę. KRUS znika.

    NL / Razem
    NL: zachowanie KRUS w koalicji z PSL. Razem XI 2025: likwidacja KRUS — zbieżne z RL.
    KO / PSL / 2050
    KO: nie likwiduje KRUS (warunek PSL). 2050: umiar. PSL: KRUS jako tożsamość.
    PiS / R+
    PiS: 13. i 14. emerytura, KRUS zostaje. R+: pensja rodzicielska 0–3 = min. krajowa; inna oś niż 65 dla kobiet.
    Konf. / KKP
    Konf.: dobrowolny ZUS, nie jeden system 65. KKP: rodzina i wieś, KRUS raczej zostaje.

  • OzN / renta / urlop / alimenty

    Realna Lewica

    Asystencja 30–240 h/mies. od r. 1, wszystkie wieku. PJM jako język mniejszości. Renta nie ginie przy dorobieniu. 480 dni do 12 r.ż.; 90 dni nieprzenoszalnych dla każdego rodzica. FA do 1000 zł + ściganie dłużników.

    NL / Razem
    NL: Aktywny Rodzic wdrożony; asystencja w toku, nie w tej skali od dnia 1. 2023: alimenty jak podatki. Razem: karta OzN, dłuższy urlop.
    KO / PSL / 2050
    KO: babciowe, alimenty, bon. PSL: rodzina tradycyjna.
    PiS / R+
    PiS: 500+/800+, babcia. R+: Pensja Rodzicielska 0–3.
    Konf. / KKP
    Konf.: transfery = rozdawnictwo. KKP: matka w domu, nie 240 h asystenta z budżetu.

  • Przemoc / bezdomność

    Realna Lewica

    Jedno centrum, całodobowe OIK. Senioralne i chronione. „Najpierw mieszkanie” + pełnomocnik ds. wygaszenia bezdomności.

    NL / Razem
    NL: nowa definicja zgwałcenia od II 2025 — wdrożone. Schrony 34 mld. Razem: najpierw mieszkanie, zakaz eksmisji na bruk.
    KO / PSL / 2050
    KO: polityka antyprzemocowa w konkretach 2023.
    PiS / R+
    PiS: „Stop pedofilii” jako inna oś.
    Konf. / KKP
    Konf./KKP: rodzina, nie OIK jako flaga.

Rozdział w programie: 8. Państwo, na które możesz liczyć

9. Nauka · 10. Szkoła równych szans

  • Uczelnie / doktoranci / NCN

    Realna Lewica

    Waloryzacja subwencji ≥ inflacja. Doktorant na umowie o pracę, ze składkami i L4. NCN: gwarantowane wsparcie ≥1 z 5 projektów. PAN: ustawowy budżet bazowy. Nadzór nad „fabrykami dyplomów”.

    NL / Razem
    NL: program dla nauki I 2025, więcej statutowego. Razem: etat zamiast śmieciówki akademickiej.
    KO / PSL / 2050
    KO: autonomia uczelni, ewaluacja. 2050: innowacje.
    PiS / R+
    PiS: Narodowy Program, reformy Gowina. R+: rozwój, nie umowa o pracę dla doktoranta jako flaga.
    Konf. / KKP
    Konf.: Mentzen — płatne studia (kontrowersja 2025). KKP: KINGS jako kongres, nie ustawowy budżet nauki.

  • Studenci / OA / HSS

    Realna Lewica

    Stypendium socjalne = 50% płacy min. 20 tys. miejsc w akademikach / 8 lat. Stołówki non-profit. Otwarty dostęp do publikacji ze środków pub. Osobna pula humanistyki i nauk społecznych.

    NL / Razem
    NL 2023: 1000 zł dla każdego studenta do 26 — hojniejsze. Razem: akademiki, tanie stołówki.
    KO / PSL / 2050
    KO: kredyty, akademiki punktowo.
    PiS / R+
    PiS: stypendia ministra.
    Konf. / KKP
    Konf.: mniej stypendiów powszechnych.

  • Szkoła: obiad, prywatne, klasy

    Realna Lewica

    Bezpłatny obiad do 150% min. socjalnego. Gwarantowane miejsce w żłobku/przedszkolu /szkole. Szkoły komercyjne bez dotacji, non-profit — na równych zasadach. Max 20 (1–3) i 25 (starsze).

    NL / Razem
    NL 2023: bezpłatne obiady w podstawówce (szersze). Żłobek w każdej gminie — wdrożone. Razem: max 20 w oddziale — twardsze w starszych klasach.
    KO / PSL / 2050
    KO: ograniczenie prac domowych — spełnione częściowo; podwyżki nauczycieli 2024. PSL: szkoła gminna, religia.
    PiS / R+
    PiS: „lex Czarnek”, religia, patriotyzm. R+: tożsamość, nie 20 osób.
    Konf. / KKP
    Konf.: mniej ideologii, autonomia rodziców. KKP: wychowanie zgodne z przekonaniami rodziców, religia w szkole.

  • Program / egzaminy

    Realna Lewica

    70–80% wspólnego rdzenia + aneks regionalny. Zniesienie egzaminu ósmoklasisty. Kl. 1–2: zabawa. Prace limitowane 4–6. Liceum nie wcześniej niż 8:30. Limit czasu na dokumentację nauczyciela.

    NL / Razem
    NL: „deczarnkizacja”, edukacja seksualna i zdrowotna, religia poza siatką. Razem: zbieżne z 8:30 i limitem prac.
    KO / PSL / 2050
    KO: odpolitycznienie, lżejszy plecak. 2050: kompetencje.
    PiS / R+
    PiS: egzaminy, kanon, religia w siatce.
    Konf. / KKP
    Konf./KKP: przeciw edukacji seksualnej jako „ideologii”; KKP — prawa rodziców absolutne.

  • Umiejętności życiowe / kryzys kolegi

    Realna Lewica

    Od klasy 4 jedna godzina tygodniowo: skrypt, gdy ktoś mówi, że chce umrzeć (zostań, nie obiecuj tajemnicy, powiedz dorosłemu, 112 lub 116 111), przemoc, umowa o pracę, zgoda, neuroróżnorodność. Ćwiczone, nie ulotka. Ustrój gminy zostaje, nie zastępuje tego bloku.

    NL / Razem
    NL: edukacja zdrowotna i seksualna w programie. Brak ustawowego skryptu dla ucznia na sygnał samobójczy kolegi. Razem: zdrowie psychiczne młodzieży jako kierunek, bez tego protokołu.
    KO / PSL / 2050
    KO: standardy MEN dla nauczycieli (XII 2024) — dla kadry, nie dla ucznia. 2050: kompetencje, bez jednego skryptu w podstawie.
    PiS / R+
    PiS: profilaktyka i patriotyzm, nie skrypt rówieśniczy. R+: nie ten punkt.
    Konf. / KKP
    Konf./KKP: wychowanie w rodzinie. KKP — szkoła nie wchodzi w „ideologię” zdrowia psychicznego.

Rozdział w programie: 9. NaukaRozdział w programie: 10. Szkoła równych szans

11. Dziecko nie jest sprawą karną

Tego rozdziału nie ma w programach sejmowych jako pakietu: koniec demoralizacji od 10. roku życia, zakaz oddawania trudnego ucznia sądowi, zakaz krat, żeton zastąpiony rolą, licencja przepisana z Goniądza. Lewica mówi o prawach dziecka i świeckiej szkole. Prawica mówi o rygorze i odpowiedzialności. Nikt nie składa z tego jednego przepisu z progiem wieku, licencją i pomiarem recydywy.

  • Demoralizacja 10–12 lat / wagary

    Realna Lewica

    Znika domniemanie demoralizacji w wieku 10–12 lat. Przed 13. rokiem życia nie ma sprawy o zachowanie, które nie jest czynem. Wagary uruchamiają asystenta rodziny w 14 dni, nie placówkę. Izolacja od 15. roku życia i tylko za czyn przeciwko życiu, zdrowiu albo wolności seksualnej.

    NL / Razem
    NL: prawa dziecka, Rzecznik, sprzeciw wobec zaostrzeń — bez progu „zero demoralizacji 10–12” i bez własnej ustawy o licencji metody. Razem: podobnie, nacisk na pieczę i szkołę, nie na standard placówki.
    KO / PSL / 2050
    KO: ustawa z 2022 r. (próg 10 lat, okręgowe ośrodki) weszła za rządu, który współtworzy. Brak projektu, który ten próg cofa.
    PiS / R+
    PiS: ustawa 2022 i linia „konsekwencja”. R+: porządek, nie zniesienie demoralizacji.
    Konf. / KKP
    Konf.: odpowiedzialność nieletnich raczej zaostrzać. KKP: wychowanie, rodzina, kara — antyteza zniesienia stempla.

  • Szkoła nie oddaje ucznia sądowi

    Realna Lewica

    Zakaz kierowania do sądu ucznia trudnego, neuroróżnorodnego albo z niepełnosprawnością, której nie widać, dopóki szkoła nie wyczerpie wsparcia w środowisku (co najmniej 90 dni w aktach). Sąd odrzuca wniosek bez załącznika. Wyjątek: czyn przeciwko życiu, zdrowiu, wolności seksualnej.

    NL / Razem
    NL/Razem: edukacja włączająca i sprzeciw wobec segregacji — kierunek zbieżny, bez tego zakazu procesowego i bez sankcji w subwencji.
    KO / PSL / 2050
    KO: orzeczenia i szkoły specjalne w praktyce oświatowej. Brak zakazu „eksportu” ucznia do sądu rodzinnego.
    PiS / R+
    PiS: dyscyplina szkoły, lex Czarnek. Trudny uczeń jest problemem porządku, nie zakazem dla dyrektora.
    Konf. / KKP
    Konf./KKP: prawo rodziców i szkoły do wymagań. KKP — nie państwo blokuje dyrektorowi drogę do sądu.

  • Kraty / żeton / rola

    Realna Lewica

    Zakaz krat, zaspawanych instalacji i izolatki — także praktyki sprzed 2023 r. wobec dzieci 12–13 lat. Zamiast rygoru i ekonomii żetonowej: konstruktywne role społeczne i stymulacja poznawcza. Jeden stały wychowawca, maksimum 8 osób.

    NL / Razem
    NL: krytyka represji wobec nieletnich, bez ustawowego zakazu żetonu i krat jako pary. Razem: prawa dziecka w izolacji, nie ten standard metody.
    KO / PSL / 2050
    KO: ośrodki działają na regulaminie i punktach. Brak projektu likwidacji ekonomii żetonowej.
    PiS / R+
    PiS: rygor i zabezpieczenie placówki jako odpowiedź na ucieczki. Antyteza zakazu krat.
    Konf. / KKP
    Konf./KKP: dyscyplina. KKP — kara i autorytet, nie rola społeczna jako metoda ustawy.

  • Standard licencji (Goniądz)

    Realna Lewica

    Minimum licencji z ośrodka w Goniądzu: dom w mieście, a nie tylko budynek za bramą; zajęcia dla dzieci z okolicznych szkół; wyjazd sportowy finansowany jak w szkole; lokal, w którym wychowankowie legalnie sprzedają jedzenie; relacja partnerska. Ucieczka nie jest kryterium dyrektora. Mierzymy szkołę, pracę rok po wyjściu i powrót do czynu po 2 i 5 latach.

    NL / Razem
    Brak odpowiednika: ani NL, ani Razem nie przepisują jednego ośrodka na minimum licencji krajowej.
    KO / PSL / 2050
    Placówki powiatowe i resortowe bez wspólnego minimum „dom w mieście + prawdziwa praca”.
    PiS / R+
    Model zamknięty i nadzór, nie licencja od wyniku recydywy.
    Konf. / KKP
    Brak. KKP nie buduje świeckiej licencji pedagogicznej.

Rozdział w programie: 11. Dziecko nie jest sprawą karną

12. Wolność, równość, solidarność

  • Kościół / Fundusz / kapelani

    Realna Lewica

    Fundusz wygaszany 3 lata (100/50/0). Religia całkowicie poza szkołą publiczną. Wypowiedzenie lub renegocjacja Konkordatu w części szkolnej i finansowej. Kapelani finansowani przez Kościół, nie z budżetu.

    NL / Razem
    NL 2023: wypowiedzenie Konkordatu, religia do salki, opodatkowanie Kościoła. Priorytet 2030: świeckie państwo — w koalicji nierozliczone. Razem: likwidacja Funduszu, dobrowolny podatek, religia poza siatką.
    KO / PSL / 2050
    KO: świeckość w umowie koalicyjnej, hamulec PSL. 2050: religia poza siatką jako kierunek.
    PiS / R+
    PiS: sojusz z Kościołem, Fundusz zostaje. R+: chadecja, nie wygaszanie 100/50/0.
    Konf. / KKP
    Konf.: RN bliżej Kościoła, libertarianie — mniej budżetu na kult. KKP: Ad Maiorem Dei Gloriam; Fundusz i kapelani zostają, Konkordat święty.

  • Małżeństwo / trans

    Realna Lewica

    Małżeństwo i wspólna adopcja niezależnie od płci. Partnerskie jako opcja dodatkowa, nie substytut. Trans: medyczna od 18, prawna od 16 za zgodą opiekuna.

    NL / Razem
    NL: pełna równość; ustawa o osobie najbliższej — Sejm+Senat, weto prezydenta VII 2026. Transkrypcja zagranicznych małżeństw jednopłciowych od VIII 2026. Razem: jedna instytucja + adopcja; trzecia płeć w dokumentach (RL nie ma).
    KO / PSL / 2050
    KO: związki partnerskie w konkretach — zablokowane wetem. PSL: nie. 2050: tak.
    PiS / R+
    PiS/R+: małżeństwo kobieta–mężczyzna.
    Konf. / KKP
    Konf.: Mentzen przeciw „ideologii”. KKP: małżeństwo sakramentalne, przeciw trans.

  • Konwersja / art. 196, 212, 216, 135 / nienawiść

    Realna Lewica

    Zakaz terapii konwersyjnych. SO i tożsamość jako przesłanka hate crime. Mowa nienawiści ścigana; krytyka religii/władzy/idei — nie. Uchylenie art. 196, 212, 216 i 135 § 2 k.k. Zakaz pozwów SLAPP (JST i Skarb Państwa bez legitymacji do takich pozwów).

    NL / Razem
    NL: uchylenie 196 i 212; nowa definicja zgwałcenia (2025). Razem: zakaz konwersji, uchylenie 196, wolność krytyki religii.
    KO / PSL / 2050
    KO: mowa nienawiści z urzędu (umowa) — częściowo. 196 zostaje (brak większości + weto).
    PiS / R+
    PiS: 196 zostaje, „obraza uczuć” jako tarcza.
    Konf. / KKP
    Konf.: wolność słowa, 196 raczej zostawić albo nie ruszać. KKP: 196 zostaje, bluźnierstwo ścigane.

  • Zwierzęta

    Realna Lewica

    Zakaz niehumanitarnego chowu/uboju, ferm futrzarskich, klatek, cyrków. Rzecznik Praw Zwierząt. Koniec współfinansowania polowań. Zniesienie przywilejów łowieckich (wstęp na teren, broń, elaboracja amunicji na zasadach ogólnych).

    NL / Razem
    NL 2023 pkt 47: identyczny pakiet (futra do 2027). Razem: karta praw zwierząt.
    KO / PSL / 2050
    KO: ustawa o psach i kotach podpisana VI 2026. PSL: łowiectwo i hodowla.
    PiS / R+
    PiS: łowiectwo. R+: nie ten pakiet.
    Konf. / KKP
    Konf./KKP: tradycja polowań, hodowla; KKP — człowiek ponad zwierzęciem.

  • Praca seksualna

    Realna Lewica

    Model nordycki: kara dla klienta, dekryminalizacja osób świadczących + exit support.

    NL / Razem
    NL: nie flaga 2023. Razem: raczej prawa świadczących; model nordycki nie zawsze eksponowany.
    KO / PSL / 2050
    KO/PSL: status quokk.
    PiS / R+
    PiS: penalizacja obu stron w praktyce moralnej.
    Konf. / KKP
    Konf.: deregulacja albo status quo. KKP: grzech, nie nordycki model.

Rozdział w programie: 12. Wolność, równość, solidarność

13. Przyroda · 14. Silna Polska w Europie · 15. Odporne społeczeństwo

  • Lasy / wody / Bałtyk

    Realna Lewica

    Nowe i powiększone PN. Lasy Państwowe nigdy nieprywatyzowane. Priorytet starodrzewu. Wody Polskie: ekosystem, nie żegluga. Zakaz zabudowy zalewowej, inwestycje w retencję. Ochrona Bałtyku, odbudowa ryb. Publiczny program docieplania budynków.

    NL / Razem
    NL: rewilding, mokradła, Fundusz Kruszenia Betonu 3 mld. Kaucja wdrożona X 2025. Razem: nowe PN (Karpaty, Jura, Mazury).
    KO / PSL / 2050
    KO: społeczny nadzór nad lasami — ustawa w toku; zakaz spalania pełnowartościowego drewna. 2050: klimat jako DNA. PSL: gospodarka leśna, nie rewilding.
    PiS / R+
    PiS: Lasy jako skarb + wycinka. R+: rozwój, nie nowe PN jako flaga.
    Konf. / KKP
    Konf.: własność i gospodarka zasobem. KKP: Pan Bóg dał ziemię człowiekowi.

  • Rolnictwo

    Realna Lewica

    Gosp. ≤50 ha: kontrakt 36 mies. z ceną min. Wsparcie na metan bez przymusu redukcji stada. Cło wyrównawcze + klauzule lustrzane. Odrzucenie umowy UE–Mercosur w całości.

    NL / Razem
    NL: opłacalne rolnictwo, sprzeciw taniego importu. Razem: przeciw UE–Mercosur (XII 2024).
    KO / PSL / 2050
    KO: Zielony Ład vs PSL. PSL: twardy sprzeciw Mercosur i ETS2 na wieś.
    PiS / R+
    PiS: embargo, dopłaty. R+: stop ZŁ.
    Konf. / KKP
    Konf.: obrona rolnictwa przed ZŁ. KKP: chłop i ziemia.

  • UE / NATO / Ukraina

    Realna Lewica

    5. kraj UE, współtworzy decyzje. Europejskie zdolności + bliżej DE i FR. NATO fundament. Wsparcie UA wojskowe i gospodarcze jako inwestycja we własne bezpieczeństwo. Ścieżka UA do NATO już teraz.

    NL / Razem
    NL: silna PL w silnej UE, PES. Razem: suwerenistyczny język + pogłębianie UE; NATO w deklaracji 2025 słabo obecne (KP); wsparcie UA, odrzucenie tezy o winie NATO.
    KO / PSL / 2050
    KO: trzon pro-UE i pro-UA. 2050: federalizujący ton. PSL: UE tak, federalizm nie.
    PiS / R+
    PiS: UE jako arena, NATO + USA. R+: NATO, Intermarium, bazy USA, szacunek dla Nawrockiego.
    Konf. / KKP
    Konf.: Mentzen — dalsze wsparcie UA pod warunkiem Wołynia; nie wspólna armia UE. KKP: „Polska za pokojem”, nie być stroną wojny, krytyka eskalacji.

  • Zakaz ideologii imperialnej

    Realna Lewica

    Analogia do art. 13 Konstytucji: zakaz partii, organizacji, finansowania i publicznej propagandy współczesnego imperializmu rosyjskiego i amerykańskiego (strefy wpływów, prawo silniejszego, wojna jako narzędzie). Nie obejmuje krytyki rządów, sojuszy i polityki zagranicznej. Bez linii wydatku. Unikat v11.

    NL / Razem
    NL/Razem: krytyka imperializmu w języku lewicowym. Brak konstytucyjnego zakazu partii odwołujących się do imperializmu rosyjskiego i amerykańskiego na wzór art. 13.
    KO / PSL / 2050
    KO: sojusz z USA i UE jako fundament bezpieczeństwa, nie zakaz ideologii imperializmu amerykańskiego.
    PiS / R+
    PiS: antyrosyjskość plus sojusz z USA. R+: NATO i bazy USA. Żadna nie zakazuje obu imperializmów naraz.
    Konf. / KKP
    Konf.: sceptycyzm wobec UE, nie taki zakaz. KKP: suwerenność wobec UE i NATO-jako-eskalacji — odwrotny wektor niż zakaz imperializmu amerykańskiego w formule RL.

  • Wydatki obronne / rezerwa

    Realna Lewica

    Zostają 4,8–5,2% PKB (MON+FWSZ). 6% poza kadencją. Dobrowolna płatna rezerwa: 500–800 zł gotowości, 300–400 zł/dzień. Kanał: WOT.

    NL / Razem
    NL: silny przemysł, Karta Rodziny Mundurowej, bez obietnicy 6%. Razem: samodzielność obronna Europy, mniej % PKB.
    KO / PSL / 2050
    KO: priorytet bezpieczeństwa w umowie, obrona cywilna. 2050: umiar fiskalny vs 5%.
    PiS / R+
    PiS: 4%+ jako dziedzictwo. R+: rozbudowa armii, bazy USA.
    Konf. / KKP
    Konf.: silna armia, nie Wojsko Polskie w Ukrainie. KKP: WP broni Polski, nie cudzej wojny.

  • Schrony / leki / służby

    Realna Lewica

    Doktryna Obronnej w 12 mies. Schrony w nowych publ. i osiedlach >50 lokali. Rezerwa leków 6 mies. + państwowa wytwórnia generyków. Łączność kryzysowa niezależna od sieci komercyjnych. Sądowa kontrola policji i służb.

    NL / Razem
    NL: ustawa o ochronie ludności 2025, schrony 34 mld. Razem: suwerenność lekowa jako flaga 2025.
    KO / PSL / 2050
    KO: odbudowa obrony cywilnej (umowa pkt 1).
    PiS / R+
    PiS: WOT, schrony punktowo. R+: Bezpieczna Polska.
    Konf. / KKP
    Konf.: służby pod kontrolą, nie rozbudowa aparatu. KKP: ustawa o agentach IX 2026 — jawność wpływów zagranicznych.

  • Nuclear sharing

    Realna Lewica

    Pełny udział w natowskim nuclear sharing, broń na terytorium PL, certyfikacja F-35.

    NL / Razem
    NL 2023: brak. Razem: brak. Unikat RL na tle lewicy.
    KO / PSL / 2050
    KO: nie flaga; F-35 w programie zbrojeniowym rządu.
    PiS / R+
    PiS: F-35 zamówione; sharing nie jako uchwała programowa. R+: NATO silne, sharing możliwy.
    Konf. / KKP
    Konf.: atom sojuszniczy sporny. KKP: nie rozmieszczać obcej broni jądrowej jako totem.

Rozdział w programie: 13. PrzyrodaRozdział w programie: 14. Silna Polska w EuropieRozdział w programie: 15. Odporne społeczeństwo

16–18. Ustrój, media, symbolika

  • Prezydent

    Realna Lewica

    Traci weto ustawodawcze i prawo łaski.

    NL / Razem
    NL: naprawa praworządności, nie kasacja weta. W praktyce 2025–26 weto Nawrockiego blokuje osoby najbliższe i część pracy. Razem: brak kasacji weta jako flagi 2025.
    KO / PSL / 2050
    KO: spór z prezydentem, nie zmiana konstytucji o wetach. PSL: prezydent jako hamulec bywa wygodny.
    PiS / R+
    PiS: silny prezydent (doświadczenie 2015–23). R+: „szacunek dla prezydenta wybranego przez naród” — antyteza kasacji weta.
    Konf. / KKP
    Konf.: silny prezydent vs cienki Sejm (historycznie Rada Stanu u NN). KKP: prezydent jako pomazaniec narodu, nie urzędnik bez weta.

  • Demokracja bezpośrednia

    Realna Lewica

    Model szwajcarski ×4,09: inicjatywa konst. 410 tys./18 mies.; weto ludowe 205 tys./100 dni. Każda zmiana konstytucji — referendum, większość głosujących. Max 4 głosowania/rok. Działa też przeciw RL.

    NL / Razem
    NL: referenda ostrożnie. Razem XI 2025: likwidacja Senatu (RL o Senacie milczy).
    KO / PSL / 2050
    KO: konsultacje, nie szwajcarski pakiet. PSL: sejmiki. 2050: nowa polityka.
    PiS / R+
    PiS: referenda jako narzędzie władzy (2015–23 rzadko). R+: nie ten pakiet.
    Konf. / KKP
    Konf.: Demokracja Bezpośrednia jako koło (Kukiz/Sachajko) — duch referendów, inne progi. KKP: naród i Bóg, nie 205 tys. jako procedura.

  • Ordynacja

    Realna Lewica

    Sejm 460, MMP: 230 JEDNO + lista. Mandaty z listy w pełni proporcjonalne. Próg 5%, wyjątek: 3 okręgi. Nadwyżka obcinana najsłabszym. Komisja granic ±15%, rewizja co 10 lat.

    NL / Razem
    NL: zachowanie PR. Razem: demokratyzacja, nie ten MMP.
    KO / PSL / 2050
    KO: PR, okręgi. PSL: obawa przed JOW (zjada małych).
    PiS / R+
    PiS: d’Hondt, próg 5/8.
    Konf. / KKP
    Konf.: bywa za JOW / mieszanym — częściowe podobieństwo do 230 JEDNO, bez kompensacji listy RL.

  • Media publiczne

    Realna Lewica

    Rady 2/3, kadencje rozjechane z parlamentem. Bez polityków w radach. 6 lat wdrażania. Abonament 50 zł/rok, 75+ wolne.

    NL / Razem
    NL: ustawa medialna w MKiDN — spór koalicyjny 2024–26. Razem: niezależne media publiczne.
    KO / PSL / 2050
    KO: depolityzacja TVP 2023–24 — siłowe przejęcie, potem dryf. 2050: Hołownia, instytucje.
    PiS / R+
    PiS: TVP jako łup 2015–23. R+: nie ten model 2/3.
    Konf. / KKP
    Konf.: zlikwidować abonament / uciąć TVP. KKP: media „niekłamliwe”, nie 50 zł.

Rozdział w programie: 16. Ustrój państwaRozdział w programie: 17. Media publiczneRozdział w programie: 18. Nazwa i symbolika

Aneks kosztów — RL ma, reszta Sejmu nie w tej formie

Tylko Realna Lewica publikuje linię po linii, z deficytem i zastrzeżeniem, że uszczelnienie nie wchodzi do rachunku. NL 2023 prawie nie liczyła programu. Razem 2025 nie dało tabeli kadencyjnej. KO liczyła „100 konkretów”, nie dziurę 0,6–1% PKB. PiS liczył transfery bez pełnego salda. Konfederacja obiecuje cięcia podatków bez tabeli ubytku. KKP i R+ nie publikują aneksu.

Pozycja (ceny 2026)Rok 1Rok 5Komentarz na tle Sejmu
Wydatki dodatkowe (środek)~70 mld~125 mldGłównie: 4-dniowy tydzień w budżetówce 25–45; waloryzacja świadczeń 20–25; połowa drogi do 7% zdrowia 10–15. Żadna partia rządząca nie kładzie 4 dni w roku 1–2.
Wpływy ogólne (bez daniny i earmarku akcyzy)~45 mld~80 mldZniesienie 30-krotności 8–12; CIT 22% 5–8; koniec ulg 5–7. Zrównanie wieku 65: 3–6 w kadencji, docelowo 20–30. Konfederacja idzie odwrotnie (ciąć stawki).
Dziura programu~25 mld (0,6% PKB)~45 mld (1% PKB)Rozrzut w roku 5: od ~0 do ~120 mld — RL to mówi wprost. Start: deficyt 2025 7,3%; 2026e 6,8%. Dług EDP 2025 59,7%; 2026e 62–64%.
Deficyt po programie~7,4%~7,5–8%Nie domyka kryterium 3% UE → dlatego brak daty euro. KO/2050 chcą ścieżki do euro bez tej tabeli.
Danina mieszkaniowa1% (15–18 mld)→ 25–40 tys. mieszkańUnikat RL. NL finansuje z budżetu+KPO i dowozi 18 tys. w 2026. Konfederacja daniny nie wprowadzi.
Akcyza alkohol+konopie ponad 2027—~3–5 mld/rok na psychiatrię (earmark)Nikt inny nie earmarkuje akcyzy w ten sposób. Mentzen jako browarnik jest antytezą pakietu.
Atomdług Funduszu, widoczny w EDP12 GW / 20–25 latRazem: 8 bloków/12 GW bez tabeli długu. R+: przyspieszyć EJ+SMR. KO kontynuuje budowę.

Danina 1% (~15–18 mld) zamyka 25–40 tys. mieszkań rocznie. Nie zamyka kryterium 3% deficytu unijnego. Dlatego euro nie ma kalendarza — nie da się jednocześnie obiecywać przyjęcia euro i utrzymywać deficytu ponad unijny limit. Najgrubsze nowe linie wydatków w 5. roku: 4-dniowy tydzień w sektorze publicznym (25–45 mld), waloryzacja świadczeń poza emeryturami według wzrostu płac (20–25 mld) i połowa drogi do 7% PKB na zdrowie (10–15 mld). Największe nowe dochody poza skalą PIT: zniesienie limitu 30-krotności składek (8–12 mld), CIT 22% dla dużych firm (5–8 mld) i koniec ulg niezależnych od dochodu (5–7 mld). Największa oszczędność to stopniowe zrównanie wieku emerytalnego na 65 lat: w kadencji 3–6 mld rocznie, docelowo 20–30 mld.

Nowe pozycje v6: Krajowa Agencja Migracyjna, Sąd Migracyjny, bezpłatne kursy języka polskiego i etaty w publicznych instytucjach kultury to wydatki rzędu pojedynczych miliardów zł rocznie; po stronie dochodów — zwężenie ulgi na powrót do zawodów deficytowych. Mieszczą się w podanym rozrzucie.

Nowe pozycje v7: odrzucenie umowy UE–Mercosur, zapis anty-SLAPP oraz zniesienie przywilejów łowieckich to zmiany regulacyjne i ustrojowe — bez nowej linii wydatku w tym aneksie.

Nowe pozycje v8–v10: zmiany redakcyjne i porządkujące (spis treści, numeracja, odsyłacze między rozdziałami, dopisanie „sprawne między władzą centralną a samorządem” do autoprezentacji). Bez nowych linii kosztowych względem v7.

Nowe pozycje v11: zakaz szerzenia współczesnej ideologii imperializmu rosyjskiego i amerykańskiego (rozdział 14, punkt 4), analogicznie do art. 13 Konstytucji — zmiana ustrojowo-karna, bez nowej linii wydatku.

Nowe pozycje v12: rozdział 11 (twórcza resocjalizacja) i punkty 11–12 rozdziału 10. Nowa linia: kilkaset milionów złotych rocznie. Mieści się w rozrzucie aneksu. Bez cięcia psychiatrii.

Atom: dług Funduszu Inwestycji Strategicznych, 12 GW w horyzoncie 20–25 lat — w statystyce długu publicznego widoczny, nie schowany. Przyrost akcyzy alkoholowej i konopnej ponad poziom z 2027 roku (około 3–5 mld rocznie) idzie na psychiatrię, nie na łatanie ogólnego deficytu budżetowego.

Cały aneks kosztów

Mapa zbieżności i rozjazdów — cały Sejm

Gdzie RL stoi z lewicą (NL, Razem) i deklaracjami KO 2023

  • Aborcja do 12. tygodnia, in vitro ze środków publicznych, świecka szkoła, koniec Funduszu Kościelnego, równość małżeńska i adopcja — u KO zablokowane wetem 2025–26, u PSL/PiS/R+/Konf./KKP odrzucone.
  • Koniec śmieciówek i darmowych staży, wzmocnienie PIP — NL już wdrożyła VII 2026; KO współgłosowała; Konfederacja jest przeciw.
  • Mieszkanie jako prawo, zakaz wyprzedaży zasobu, podatek od 3. mieszkania — NL/Razem tak, KO podażowo, prawica nie.
  • Zakaz ferm futrzarskich, klatek, cyrków, Rzecznik — pakiet NL 2023; PSL i KKP po drugiej stronie.
  • Atom + OZE + kolej — zbieżność z Razem i częściowo z R+/PiS (atom, CPK, kolej), nie z Konfederacją w warstwie „państwowy holding”.

Gdzie RL ≈ Razem 2025, a nie reszta Sejmu

  • Tytuł i konstrukcja „Polski z atomu, krzemu i stali”, 12 GW, zniesienie limitu 60% PKB, jeden fundusz inwestycyjny, państwowy holding budowlany.
  • Likwidacja KRUS i liniowego/ryczałtu, duchowni na zasadach ogólnych, zniesienie 30-krotności.
  • Finansowanie zdrowia wprost z budżetu (bez NFZ jako kasy).

Gdzie RL ≈ twarde centrum / prawica, a nie NL i Razem

  • Kontrola granicy, ośrodki, zawieszenie azylu ze stropem, wydalenie po odmowie — język bliższy PiS/R+/Konfederacji niż Razem 2024 (sprzeciw pushbackom).
  • NATO jako fundament i nuclear sharing — z KO/PiS/R+, nie z Razem 2025.
  • Brak daty euro i brak skoku do 6% PKB na armię w kadencji — „realizm” fiskalny, który PSL i Konfederacja rozumieją inaczej, ale też nie obiecują obu naraz.
  • Próg płacowy 90% mediany dla cudzoziemców — narzędzie lewicowe o skutku zbliżonym do postulatu Konfederacji „mniej taniej siły roboczej”, innym uzasadnieniem.

Unikaty Realnej Lewicy

Nie ma ich w tej formie u żadnej partii sejmowej.

  1. 01Twórcza resocjalizacja jako ustawa: koniec demoralizacji w wieku 10–12 lat, zakaz oddawania trudnego ucznia sądowi, zakaz krat, rola zamiast żetonu, licencja przepisana z Goniądza.Rozdział 11 · Dziecko nie jest sprawą karną
  2. 02Osobny, twardy rozdział migracyjny z Agencją, Sądem, limitem ~3200, 10 tys. za powrót i progiem 90/75% mediany.Rozdział 3 · Migracja
  3. 03Pakiet alkoholowy bliski monopolu godzinowego przy państwowym, nie prywatnym rynku konopi.Rozdział 5 · Zdrowie i Twoje ciało
  4. 04Nuclear sharing i certyfikacja F-35 jako punkt programu, nie wzmianka.Rozdział 15 · Odporne społeczeństwo
  5. 05Zakaz szerzenia ideologii imperializmu rosyjskiego i amerykańskiego — analogia do art. 13 Konstytucji, nie do bieżącej kłótni o sojusze.Rozdział 14 · Silna Polska w Europie
  6. 06Szwajcarski pakiet 410/205 tys. podpisów + obowiązkowe referendum konstytucyjne + weto ludowe.Rozdział 16 · Ustrój państwa
  7. 07Aneks kosztów z dziurą 0,6–1% PKB i zakazem liczenia uszczelnienia.Aneks kosztów
  8. 08Odebranie prezydentowi weta i prawa łaski — wprost przeciw R+ („szacunek dla prezydenta”) i praktyce 2026.Rozdział 16 · Ustrój państwa
  9. 09Ordynacja mieszana 230 JEDNO + lista kompensacyjna, 460 mandatów, wyjątek 3 okręgów.Rozdział 16 · Ustrój państwa
  10. 10Danina mieszkaniowa 1% funduszu płac jako jedyne źródło 25–40 tys. mieszkań.Rozdział 7 · Prawo do mieszkania
  11. 11Skala PIT 12/32/48/56/71 + danina → 60/75% oraz podatek majątkowy 1–8% od 7 mln.Rozdział 4 · Gospodarka dla ludzi
  12. 12Harmonogram Linuxa: 50 tys. / 80% administracji, jeden login i Polskie AI w 36 miesięcy.Rozdział 1 · Polska z atomu, krzemu i stali
  13. 13Etapowany 4-dniowy tydzień z progiem 250 pracowników i oceną po 18 miesiącach.Rozdział 2 · Państwo po stronie pracujących
  14. 14Wspomagane zakończenie życia (komisja lekarska).Rozdział 5 · Zdrowie i Twoje ciało
  15. 15Model nordycki wobec pracy seksualnej.Rozdział 12 · Wolność, równość, solidarność
  16. 16Limit 3+1+3 kadencji poselskich i rejestr nepotyzmu (limit 3 kadencji pojawia się też u Unii Centrum IX 2026).Rozdział 6 · Uczciwa polityka
  17. 17Państwowy holding budowlany (kolej i energetyka) jako mechanizm wykonawczy, nie tylko finansowy.Rozdział 1 · Polska z atomu, krzemu i stali
  18. 18Fundusz Ubezpieczeń Twórców — pół składki dla zawodowych twórców finansowane opłatą 2% od honorariów.Rozdział 2 · Państwo po stronie pracujących

Antymodele — co która partia zrobiłaby odwrotnie

Nowa Lewica
NL / Razem
Szerszy katalog 2023 (8% PKB, 60 tys. mieszkań, 1000 zł dla studenta, 100% na L4, obiady dla całej podstawówki, uprawa konopi). Mandat wdrożeniowy i jednocześnie porażki wetem: aborcja, osoba najbliższa, Fundusz Kościelny, 4 dni.
Razem
NL / Razem
Likwidacja Senatu, trzecia płeć, uprawa konopi, 35h od razu, 8% PKB, azyl bez limitu 3200, deweloper oddaje lokale, zakaz <25 m². Milczenie o nuclear sharing i wetach prezydenta.
KO
KO / PSL / 2050
0% PIT na dole zamiast 71% na górze. Zniesienie zakazu handlu w niedzielę bez 250%. mObywatel zamiast Linuxa. In vitro — tak; aborcja i partnerskie — nie przeszły. Rządzi, więc odpowiada za 18 tys. mieszkań zamiast 60 tys.
PSL
KO / PSL / 2050
KRUS, Konkordat, kompromis aborcyjny, hamulec ETS2 i Mercosur, szkoła z religią. Warunek koalicji, który ścina zęby NL.
Polska 2050 / Unia Centrum
KO / PSL / 2050
Trzy progi 12/22/32, premia do oszczędności młodych, limit 3 kadencji, klimat jako DNA — bliżej KO niż RL w podatkach, bliżej RL w limicie kadencji.
PiS
PiS / R+
Transfery (13./14., 800+), sojusz z Kościołem, TK 2020, mur, czempioni narodowi, CPK. Po rozłamie 2026 — klub bez nowego aneksu.
Rozwój Plus
PiS / R+
10 filarów: patriotyzm, Nawrocki, suwerenna migracja, uszczelnić CIT, przyspieszyć atom, stop ZŁ, CPK, Polska w smartfonie. Chadecja inwestycyjna. Antyteza kasacji weta i podatku 75%.
Konfederacja
Konf. / KKP
Ciąć PIT/CIT/VAT, dobrowolny ZUS, nie zwiększać zdrowia, aborcja nie nawet z gwałtu, zamknięcie kulturowe granicy, nie Zielony Ład, nie Wojsko Polskie w Ukrainie bez Wołynia. Gospodarczo — lustrzane odbicie rozdziału 4 RL.
Konfederacja Korony Polskiej
Konf. / KKP
Obrona życia, Konkordat, religia w szkole, „Polska za pokojem”, rejestr obcych agentów, suwerenność wobec UE i NATO-jako-eskalacji. Światopoglądowo — pełna antyteza rozdziałów 5 i 12 RL. W granicy — twardsza niż RL, bez progu 90% mediany i bez furtki LGBT w limicie ONZ.

Ocena syntetyczna

Realna Lewica to nie jest „Nowa Lewica bis” ani „Konfederacja od lewej”. To jest Razem 2025 przepisane na język budżetu, granicy i konstytucji: ten sam szkielet industrialny i redystrybucyjny, plus twarda polityka migracyjna, plus szwajcarskie hamulce, plus nuclear sharing, plus aneks, który mówi, że 4-dniowy tydzień + 7% PKB na zdrowie + 6% na armię + euro w jednej kadencji się nie spina.

W światopoglądzie (ciało, Kościół, LGBT, zwierzęta) RL stoi z Razem, NL i deklaracjami KO 2023 — czyli przeciw PSL, PiS, R+, Konfederacji i KKP. W granicy i substancjach (alkohol ostrzej, konopie ciaśniej) odchodzi od NL/Razem w stronę nordyckiego państwa opiekuńczego z monopolami i limitami; twardość granicy jest bliższa PiS/R+/Konfederacji niż Razem, ale narzędzie (równa płaca jako warunek wjazdu) jest lewicowe.

W podatkach RL jest maksymalnie redystrybucyjna w całym Sejmie (71/75%). Antymodelem jest Konfederacja (ciąć stawki) i KO (0% na dole). W ustroju RL jest najbardziej antyprezydencka w izbie — w momencie, gdy R+ buduje tożsamość na szacunku dla Nawrockiego, a weto realnie zatrzymuje ustawy lewicy.

Jeśli czytać RL jako dokument polityczny, a nie jako partię zarejestrowaną: to próba zajęcia pola „lewica, która nie boi się granicy i Excela”. Programowo jest bliżej zaktualizowanego Razem niż rządzącej Nowej Lewicy — z wyjątkiem migracji, alkoholu i ustroju, gdzie RL jest osobnym bytem. Wobec reszty Sejmu jest albo sojusznikiem punktowym (atom z R+, Linux nikomu, 4 dni nikomu, 75% PIT nikomu), albo antymodelem (KKP w rozdziałach 5 i 12, Konfederacja w rozdziale 4, PSL w KRUS i Konkordacie).

Opracowanie: porównanie analityczne, pierwotnie 24 września 2026 (deklaracja RL v5), zaktualizowane 25 września 2026 do deklaracji RL v10. Deklaracja v11 (26.09.2026) dopisała zakaz ideologii imperializmu rosyjskiego i amerykańskiego — po v12 jest to rozdział 14, punkt 4. Deklaracja v12 (27.09.2026) dopisuje rozdział 11 (twórcza resocjalizacja) i dwa punkty szkoły. Cytaty i liczby: deklaracja RL v12 (27.09.2026); program KW Nowa Lewica 2023; uchwała KK NL 14.12.2025; lewica.org.pl; „1000 dni Lewicy w rządzie” (IX 2026); deklaracja Razem 8–9.11.2025; Krytyka Polityczna 5.12.2025; 100 konkretów KO 2023; umowa koalicyjna 10.11.2023; 10 filarów Rozwoju Plus 28.07.2026; program prezydencki S. Mentzena 2025; program KKP i projekty IX 2026; skład Sejmu X kadencji na 25.09.2026 (kluby: KO, PiS, R+, PSL, PL2050/Centrum, NL, Konfederacja; koła: Razem, DB, KKP).

Przejdź do programuPobierz porównanie (PDF, stan v10)