Przejdź do treści

Wersja 12 · 27 września 2026

Część I · rozdział 12 · Prawa

Wolność, równość, solidarność

Wolność nie jest przywilejem dla najsilniejszych. Polska ma być bezpieczna dla kobiet, dla par — niezależnie od tego, kogo kochają — i dla każdego, kto chce po prostu żyć własnym życiem bez pytania o zgodę sąsiada czy księdza.

  1. 1

    Wygaszenie Funduszu Kościelnego, religia poza szkołą publiczną

    Fundusz Kościelny, z którego państwo płaci składki emerytalne za duchownych, znika w ciągu 3 lat: pierwszy rok — pełne składki jak dziś, drugi rok — połowa, trzeci rok — zero. Religia wychodzi ze szkół publicznych całkowicie — katecheza może się odbywać w salkach parafialnych, w pełni swobodnie, ale poza systemem edukacji finansowanym z podatków. Wypowiadamy albo renegocjujemy Konkordat w części dotyczącej religii w szkołach i finansowania Kościoła.

  2. 2

    Kapelani finansowani przez Kościół, nie z budżetu państwa

    Kapelani wojskowi, szpitalni i więzienni nie są już finansowani z budżetu państwa — ich wynagrodzenia pokrywa Kościół. Osoba potrzebująca posługi duchowej w szpitalu, wojsku czy więzieniu wciąż ją dostanie na żądanie — zmienia się tylko to, kto płaci.

  3. 3

    Małżeństwa i adopcja niezależnie od płci partnerów

    Prawo do zawarcia małżeństwa i do wspólnej adopcji dziecka przysługuje niezależnie od płci partnerów. Związki partnerskie zostają jako dodatkowa opcja dla tych, którzy woleliby tę formę, nie jako jedyna alternatywa dla par jednopłciowych.

  4. 4

    Bezpłatna tranzycja, dostęp od 18./16. roku życia

    Osoby transpłciowe mają dostęp do bezpłatnej ścieżki tranzycji. Tranzycja medyczna jest dostępna od 18. roku życia; prawne uzgodnienie płci metrykalnej — od 16 lat, za zgodą opiekuna prawnego.

  5. 5

    Zakaz terapii konwersyjnych, przestępstwa motywowane nienawiścią

    Zakazujemy tak zwanych „terapii konwersyjnych”, mających „leczyć” orientację seksualną czy tożsamość płciową. Orientacja seksualna i tożsamość płciowa stają się przesłanką ochrony przed przestępstwami motywowanymi nienawiścią. Mowa nienawiści jest ścigana — ale krytyka religii, władzy czy idei nie jest mową nienawiści i zostaje w pełni chroniona jako wolność wypowiedzi. Uchylamy art. 196 Kodeksu karnego (obraza uczuć religijnych).

  6. 6

    Alkohol i konopie — odsyłacz do rozdziału 5, punkt 14

    Politykę wobec substancji psychoaktywnych — alkoholu i konopi — opisujemy szczegółowo w rozdziale 5, punkt 14.

  7. 7

    Dobrostan zwierząt: zakaz ferm futrzarskich, klatek, cyrków

    Wprowadzamy przepisy o dobrostanie zwierząt: zakaz niehumanitarnych metod chowu i uboju, zakaz ferm futrzarskich, zakaz chowu klatkowego i zakaz wykorzystywania zwierząt w cyrkach. Powołujemy Rzecznika Praw Zwierząt. Kończymy ze współfinansowaniem polowań z budżetu publicznego.

  8. 8

    Prawo do własnych danych i wizerunku, jawne algorytmy

    Każdy ma prawo decydować o wykorzystaniu swoich danych i wizerunku. Algorytmy używane przez instytucje państwowe muszą być jawne i wyjaśnialne.

  9. 9

    Karanie kupowania usług seksualnych, nie ich świadczenia

    W polityce wobec pracy seksualnej karzemy nabywanie usług seksualnych, nie ich świadczenie. Osoby świadczące takie usługi są w pełni zdekryminalizowane i dostają finansowane wsparcie (mieszkaniowe, psychologiczne, zawodowe), jeśli chcą z tego odejść.

  10. 10

    Koniec z pozwami SLAPP; uchylenie art. 212, 216 i 135 § 2 k.k.

    Kończymy z pozwami SLAPP — strategicznymi procesami, którymi rządzący, samorząd, polityk albo korporacja uciszają krytykę. Uchylamy zniesławienie i znieważenie jako przestępstwa (art. 212 i 216 k.k.) oraz znieważenie Prezydenta RP (art. 135 § 2 k.k.). Ochrona przed najpoważniejszą mową nienawiści zostaje — sankcja karna tylko tam, gdzie chodzi o groźbę, nawoływanie do przemocy albo ścigane już dziś przestępstwa z nienawiści. W sprawach cywilnych o ochronę dóbr osobistych sąd na wstępie umarza pozew wniesiony w celu zastraszenia albo zduszenia debaty; koszty i zryczałtowane odszkodowanie za sam proces ponosi powód. Jednostki samorządu terytorialnego i Skarb Państwa tracą legitymację do takich pozwów — koniec z praktyką, którą widzieliśmy przy obsługiwanych przez Ordo Iuris pozwach przeciwko twórcom „Atlasu Nienawiści”. Krytyka władzy, firmy czy Kościoła nie wymaga konsultacji z prawnikiem.

Na tle Sejmu

Co w tych sprawach mówią inni

Nowa Lewica i Razem, KO z PSL i Polską 2050, PiS z Rozwojem Plus, Konfederacja z KKP — punkt po punkcie.

  • Kościół / Fundusz / kapelani

    Realna Lewica

    Fundusz wygaszany 3 lata (100/50/0). Religia całkowicie poza szkołą publiczną. Wypowiedzenie lub renegocjacja Konkordatu w części szkolnej i finansowej. Kapelani finansowani przez Kościół, nie z budżetu.

    NL / Razem
    NL 2023: wypowiedzenie Konkordatu, religia do salki, opodatkowanie Kościoła. Priorytet 2030: świeckie państwo — w koalicji nierozliczone. Razem: likwidacja Funduszu, dobrowolny podatek, religia poza siatką.
    KO / PSL / 2050
    KO: świeckość w umowie koalicyjnej, hamulec PSL. 2050: religia poza siatką jako kierunek.
    PiS / R+
    PiS: sojusz z Kościołem, Fundusz zostaje. R+: chadecja, nie wygaszanie 100/50/0.
    Konf. / KKP
    Konf.: RN bliżej Kościoła, libertarianie — mniej budżetu na kult. KKP: Ad Maiorem Dei Gloriam; Fundusz i kapelani zostają, Konkordat święty.
  • Małżeństwo / trans

    Realna Lewica

    Małżeństwo i wspólna adopcja niezależnie od płci. Partnerskie jako opcja dodatkowa, nie substytut. Trans: medyczna od 18, prawna od 16 za zgodą opiekuna.

    NL / Razem
    NL: pełna równość; ustawa o osobie najbliższej — Sejm+Senat, weto prezydenta VII 2026. Transkrypcja zagranicznych małżeństw jednopłciowych od VIII 2026. Razem: jedna instytucja + adopcja; trzecia płeć w dokumentach (RL nie ma).
    KO / PSL / 2050
    KO: związki partnerskie w konkretach — zablokowane wetem. PSL: nie. 2050: tak.
    PiS / R+
    PiS/R+: małżeństwo kobieta–mężczyzna.
    Konf. / KKP
    Konf.: Mentzen przeciw „ideologii”. KKP: małżeństwo sakramentalne, przeciw trans.
  • Konwersja / art. 196, 212, 216, 135 / nienawiść

    Realna Lewica

    Zakaz terapii konwersyjnych. SO i tożsamość jako przesłanka hate crime. Mowa nienawiści ścigana; krytyka religii/władzy/idei — nie. Uchylenie art. 196, 212, 216 i 135 § 2 k.k. Zakaz pozwów SLAPP (JST i Skarb Państwa bez legitymacji do takich pozwów).

    NL / Razem
    NL: uchylenie 196 i 212; nowa definicja zgwałcenia (2025). Razem: zakaz konwersji, uchylenie 196, wolność krytyki religii.
    KO / PSL / 2050
    KO: mowa nienawiści z urzędu (umowa) — częściowo. 196 zostaje (brak większości + weto).
    PiS / R+
    PiS: 196 zostaje, „obraza uczuć” jako tarcza.
    Konf. / KKP
    Konf.: wolność słowa, 196 raczej zostawić albo nie ruszać. KKP: 196 zostaje, bluźnierstwo ścigane.
  • Zwierzęta

    Realna Lewica

    Zakaz niehumanitarnego chowu/uboju, ferm futrzarskich, klatek, cyrków. Rzecznik Praw Zwierząt. Koniec współfinansowania polowań. Zniesienie przywilejów łowieckich (wstęp na teren, broń, elaboracja amunicji na zasadach ogólnych).

    NL / Razem
    NL 2023 pkt 47: identyczny pakiet (futra do 2027). Razem: karta praw zwierząt.
    KO / PSL / 2050
    KO: ustawa o psach i kotach podpisana VI 2026. PSL: łowiectwo i hodowla.
    PiS / R+
    PiS: łowiectwo. R+: nie ten pakiet.
    Konf. / KKP
    Konf./KKP: tradycja polowań, hodowla; KKP — człowiek ponad zwierzęciem.
  • Praca seksualna

    Realna Lewica

    Model nordycki: kara dla klienta, dekryminalizacja osób świadczących + exit support.

    NL / Razem
    NL: nie flaga 2023. Razem: raczej prawa świadczących; model nordycki nie zawsze eksponowany.
    KO / PSL / 2050
    KO/PSL: status quokk.
    PiS / R+
    PiS: penalizacja obu stron w praktyce moralnej.
    Konf. / KKP
    Konf.: deregulacja albo status quo. KKP: grzech, nie nordycki model.
Pełne porównanie wszystkich partii