1
7% PKB na zdrowie w 2 kadencje, centralne zakupy leków, ryczałt dla placówek
Publiczne wydatki na zdrowie dochodzą do 7% PKB — liczonego od bieżącego roku, nie sprzed dwóch lat — w ciągu dwóch kadencji, rosnąc równo co roku. Od pierwszego roku wprowadzamy centralne zakupy leków, żeby państwo negocjowało ceny w skali całego kraju, nie szpital po szpitalu. Co 24 miesiące renegocjujemy listy leków refundowanych. Od drugiego roku znosimy limity punktowe w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej (AOS) — koniec z sytuacją, gdy przychodnia „wyczerpała limit” i nie przyjmie pacjenta do końca miesiąca — a szpitale i przychodnie dostają ryczałtowe finansowanie personelu i utrzymania, nie płatność za każdą pojedynczą procedurę.
2
Likwidacja NFZ, finansowanie prosto z budżetu
Narodowy Fundusz Zdrowia jako osobna kasa przestaje istnieć — świadczenia zdrowotne finansujemy prosto z budżetu państwa, a pracownicy dzisiejszego NFZ przechodzą do ministerstwa zdrowia i jego oddziałów regionalnych.
3
Rzecznik Praw Pacjenta z realnymi uprawnieniami
Rzecznik Praw Pacjenta dostaje realne uprawnienia kontrolne i wykonawcze, nie tylko funkcję doradczą bez żadnej mocy.
4
Zakaz przenoszenia pacjenta z kolejki publicznej do prywatnej
Zakazujemy kierowania własnego pacjenta z kolejki publicznej do swojego prywatnego gabinetu, żeby przyspieszyć wizytę za opłatą.
5
Etat jako norma w zdrowiu, więcej kompetencji zawodów medycznych
Umowa o pracę na etat staje się podstawową formą zatrudnienia w ochronie zdrowia, nie kontrakty i umowy cywilnoprawne. Poszerzamy kompetencje pielęgniarek, ratowników medycznych, diagnostów laboratoryjnych i farmaceutów, żeby mogli samodzielnie robić więcej. Zawód psychoterapeuty dostaje odrębną ustawę, tak jak w 2026 roku dostał ją zawód psychologa. Zwiększamy liczbę miejsc na studiach medycznych.
6
Jeden system rejestracji wizyt, gabinet w każdej szkole
Wprowadzamy jeden, ogólnokrajowy system rejestracji wizyt lekarskich. Opieka okołoporodowa jest dostępna w każdym województwie, stomatologia i opieka pielęgniarska — w każdej gminie. W każdej szkole działa gabinet pielęgniarki i dentysty.
7
Aborcja na żądanie do 12. tygodnia, bez klauzuli sumienia w placówkach publicznych
Przerwanie ciąży na żądanie jest dostępne do 12. tygodnia ciąży; po tym terminie — na podstawie przesłanek medycznych. W placówce publicznej finansowanej z pieniędzy podatnika nie można odmówić wykonania zabiegu, powołując się na klauzulę sumienia — placówka jako instytucja ma obowiązek zapewnić dostęp, niezależnie od przekonań konkretnego lekarza.
8
Składka zdrowotna jako danina 9% zawsze
Dzisiejsza składka zdrowotna staje się celową daniną zdrowotną: 9% od dochodu, zawsze, także dla osób rozliczających się ryczałtem od działalności usługowej — koniec z sytuacją, w której forma rozliczenia podatkowego decyduje o tym, ile płaci się na zdrowie. Cała danina jest wydawana wyłącznie na ochronę zdrowia.
9
In vitro dla osób samotnych i do 45. roku życia
Rozszerzamy istniejącą refundację in vitro (do 6 cykli) na osoby samotne i na osoby do 45. roku życia.
10
Szybki dostęp do psychiatry (14 dni / 72h w kryzysie)
Na pierwszą wizytę u psychiatry czeka się maksymalnie 14 dni, a w sytuacji kryzysowej pomoc jest dostępna w ciągu 72 godzin, bez potrzeby skierowania od innego lekarza. Rozwijamy sieć centrów zdrowia psychicznego działających w środowisku lokalnym. Dodatkowe pieniądze na ten rozwój pochodzą z podwyższonej akcyzy na alkohol i konopie (patrz punkt 14 niżej), nie z ogólnego budżetu. Gdy sygnał przychodzi ze szkoły — od kolegi, nauczyciela albo samego ucznia — pomoc przy bezpośrednim zagrożeniu życia startuje tego samego dnia, według skryptu z rozdziału 10, punkt 12. 72 godziny są sufitem wizyty, gdy kryzys nie jest natychmiastowy, nie celem na dzisiaj.
11
Pełne finansowanie chorób rzadkich, bez limitów kwotowych
Leczenie chorób rzadkich jest finansowane w pełni, bez limitów kwotowych, które dziś zmuszają rodziny do zbiórek publicznych na leczenie własnych dzieci.
12
Kontrola suplementów diety, zakaz ich reklamy
Rynek suplementów diety i preparatów udających leki obejmujemy ściślejszą kontrolą jakości i bezpieczeństwa, z całkowitym zakazem ich reklamy.
13
Prawo do wspomaganego zakończenia życia
Osoba nieuleczalnie chora i cierpiąca ma prawo złożyć wielokrotnie potwierdzony wniosek o wspomagane zakończenie życia, weryfikowany przez niezależną komisję lekarską — to godność decydowania o własnym końcu życia, nie obowiązek cierpienia do ostatniej chwili.
14
Alkohol i konopie — zdrowie publiczne zamiast represji
Zdrowie publiczne zamiast represji — alkohol i konopie. Obecna polityka to hipokryzja: kartel alkoholowy bez kary, obywatel z suszem — z paragrafem. Odrzucamy podział na „legalny alkohol” i „nielegalne narkotyki”. Państwo leczy i edukuje, nie tylko karze.
Alkohol jest neurotoksyną, kancerogenem i substancją silnie uzależniającą. Nie ma bezpiecznej dawki etanolu. Całkowity zakaz marketingu i sponsoringu, w tym sportu przez browary i promocji piw 0%. Wycofanie alkoholu ze stacji benzynowych i sklepów spożywczych w ciągu 24 miesięcy — zostają tylko punkty koncesjonowane, otwarte 10:00–20:00, z suchą niedzielą. Zakaz sprzedaży „małpek” (do 200 ml). Ostrzeżenia zdrowotne na opakowaniach. Akcyza na alkohol rośnie o 30% ponad stawki uchwalone na 2027 (łącznie ok. 65% wobec 2025); cały przyrost z akcyzy na alkohol i konopie idzie ustawowo na psychiatrię.
Posiadanie do 15 g przy sobie i do 30 g w domu nie jest przestępstwem. Obrót konopiami wyłącznie koncesjonowany i państwowy, uprawa prywatna zakazana, sprzedaż od 21. roku życia. Edukacja o realnych ryzykach. Higiena psychiczna w szkołach od klasy 4.
Na tle Sejmu
Co w tych sprawach mówią inni
Nowa Lewica i Razem, KO z PSL i Polską 2050, PiS z Rozwojem Plus, Konfederacja z KKP — punkt po punkcie.
Nakłady / organizacja
Realna Lewica
7% PKB (bieżący rok) w dwóch kadencjach. Likwidacja NFZ jako kasy — finansowanie z budżetu. Zniesienie limitów AOS od r. 2. Centralne zakupy leków, ryczałt dla placówek.
- NL / Razem
- NL 2023: 8% PKB; 2025 SHA ~6,9% — cel nieosiągnięty. NFZ zostaje. Razem: 8% PKB, ≥6% budżetu zdrowia na psychikę; finansowanie z budżetu — zbieżne z RL.
- KO / PSL / 2050
- KO: zniesienie limitów szpitalnych, centra powiatowe, in vitro 500 mln — NFZ zostaje. 2050: jakość i kolejki.
- PiS / R+
- PiS: sieć szpitali, 6% ścieżka ustawowa. R+: nie 7% z datą.
- Konf. / KKP
- Konf.: Mentzen 2025 — nie zwiększać nakładów; konkurencja kas / powrót regionalnych kas; płatne studia med. jako kontrowersja. KKP: nie 7% PKB.
Aborcja
Realna Lewica
Na żądanie do 12. tyg.; potem przesłanki medyczne. Placówka publiczna nie może odmówić klauzulą (instytucja musi zapewnić dostęp).
- NL / Razem
- NL: identycznie do 12 tyg.; w koalicji — weto/brak większości. Razem: pełne prawo do ciała.
- KO / PSL / 2050
- KO 2023: do 12 tyg. + likwidacja klauzuli — niezrealizowane (weto Nawrockiego). PSL: kompromis 1993. 2050: bliżej KO niż PSL.
- PiS / R+
- PiS: wyrok TK 2020. R+: konserwatyzm społeczny, nie 12 tyg.
- Konf. / KKP
- Konf.: Mentzen — nie nawet z gwałtu. KKP: obrona życia od poczęcia, absolutna.
In vitro / trans / eutanazja
Realna Lewica
Do 6 cykli, także singielki i do 45 r.ż. Bezpłatna ścieżka trans: medyczna od 18, prawna od 16 za zgodą opiekuna. Wspomagane zakończenie życia — wniosek wielokrotny + niezależna komisja.
- NL / Razem
- NL: in vitro wdrożone 2024 (głównie pary) — RL idzie dalej. Eutanazja nie była flagą NL. Razem: pełna refundacja in vitro i antykoncepcji; trzecia płeć (RL tego nie ma).
- KO / PSL / 2050
- KO: in vitro z budżetu — spełnione. Trans — ostrożniej. Eutanazja — nie flaga.
- PiS / R+
- PiS: przeciw in vitro ze środków pub. jako standard; przeciw trans i eutanazji.
- Konf. / KKP
- Konf./KKP: przeciw in vitro publicznemu, tranzycji nieletnich i eutanazji. KKP: teologia ciała.
Alkohol
Realna Lewica
Neurotoksyna, brak bezpiecznej dawki. Zakaz marketingu (także 0%). Wycofanie ze stacji i spożywczaków w 24 mies. Koncesja 10–20, sucha niedziela. Zakaz małpek. Ostrzeżenia. Akcyza +30% ponad 2027 (~+65% vs 2025) → psychiatria. Bez odszkodowań.
- NL / Razem
- NL 2023: legalizacja marihuany, alkohol nie był tak tępiony. Razem: zdrowie publiczne, nie pakiet prohibicyjny.
- KO / PSL / 2050
- KO/PSL: standardowa akcyza, piwo w sklepie zostaje. Mentzen ma browar — oś polityczna.
- PiS / R+
- PiS: akcyza + reklama ograniczona, nie monopol godzinowy.
- Konf. / KKP
- Konf.: wolny rynek alkoholu (Mentzen). KKP: trzeźwość jako cnota, nie państwowy monopol godzin.
Konopie
Realna Lewica
≤15 g przy sobie / 30 g w domu — nie przestępstwo. Powyżej: wykroczenie. Obrót tylko państwowy. Zakaz uprawy prywatnej. Sprzedaż od 21. Edukacja o psychozie, nie „święte zioło”.
- NL / Razem
- NL 2023: legalizacja + uprawa własna + amnestia — wolniejsze niż RL. Razem: linia bliższa NL 2023.
- KO / PSL / 2050
- KO: depenalizacja w sporze koalicyjnym, nie państwowy sklep.
- PiS / R+
- PiS/R+: przeciw legalizacji.
- Konf. / KKP
- Konf.: część libertarian za depenalizacją, część RN przeciw. KKP: przeciw.
Werdykt
Aborcja, in vitro, etat w zdrowiu — zbieżność trójkąta RL–NL–Razem i deklaracji KO 2023; PSL/PiS/R+/Konf./KKP to antymodel. RL jest najostrzejsza wobec alkoholu w całym Sejmie (bliżej Skandynawii niż lewicy 2023) i ciaśniejsza wobec konopi niż NL/Razem (państwowy obrót, zakaz uprawy). Cel 7% vs 8%: RL świadomie obniża poprzeczkę. Konfederacja jako jedyna mówi wprost: nie zwiększać nakładów.