Przejdź do treści

Wersja 12 · 27 września 2026

Część I · rozdział 05 · Zdrowie

Zdrowie i Twoje ciało

Publiczna ochrona zdrowia nie może być poczekalnią do prywatnej. O Twoim ciele nie decyduje poseł ani biskup.

  1. 1

    7% PKB na zdrowie w 2 kadencje, centralne zakupy leków, ryczałt dla placówek

    Publiczne wydatki na zdrowie dochodzą do 7% PKB — liczonego od bieżącego roku, nie sprzed dwóch lat — w ciągu dwóch kadencji, rosnąc równo co roku. Od pierwszego roku wprowadzamy centralne zakupy leków, żeby państwo negocjowało ceny w skali całego kraju, nie szpital po szpitalu. Co 24 miesiące renegocjujemy listy leków refundowanych. Od drugiego roku znosimy limity punktowe w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej (AOS) — koniec z sytuacją, gdy przychodnia „wyczerpała limit” i nie przyjmie pacjenta do końca miesiąca — a szpitale i przychodnie dostają ryczałtowe finansowanie personelu i utrzymania, nie płatność za każdą pojedynczą procedurę.

  2. 2

    Likwidacja NFZ, finansowanie prosto z budżetu

    Narodowy Fundusz Zdrowia jako osobna kasa przestaje istnieć — świadczenia zdrowotne finansujemy prosto z budżetu państwa, a pracownicy dzisiejszego NFZ przechodzą do ministerstwa zdrowia i jego oddziałów regionalnych.

  3. 3

    Rzecznik Praw Pacjenta z realnymi uprawnieniami

    Rzecznik Praw Pacjenta dostaje realne uprawnienia kontrolne i wykonawcze, nie tylko funkcję doradczą bez żadnej mocy.

  4. 4

    Zakaz przenoszenia pacjenta z kolejki publicznej do prywatnej

    Zakazujemy kierowania własnego pacjenta z kolejki publicznej do swojego prywatnego gabinetu, żeby przyspieszyć wizytę za opłatą.

  5. 5

    Etat jako norma w zdrowiu, więcej kompetencji zawodów medycznych

    Umowa o pracę na etat staje się podstawową formą zatrudnienia w ochronie zdrowia, nie kontrakty i umowy cywilnoprawne. Poszerzamy kompetencje pielęgniarek, ratowników medycznych, diagnostów laboratoryjnych i farmaceutów, żeby mogli samodzielnie robić więcej. Zawód psychoterapeuty dostaje odrębną ustawę, tak jak w 2026 roku dostał ją zawód psychologa. Zwiększamy liczbę miejsc na studiach medycznych.

  6. 6

    Jeden system rejestracji wizyt, gabinet w każdej szkole

    Wprowadzamy jeden, ogólnokrajowy system rejestracji wizyt lekarskich. Opieka okołoporodowa jest dostępna w każdym województwie, stomatologia i opieka pielęgniarska — w każdej gminie. W każdej szkole działa gabinet pielęgniarki i dentysty.

  7. 7

    Aborcja na żądanie do 12. tygodnia, bez klauzuli sumienia w placówkach publicznych

    Przerwanie ciąży na żądanie jest dostępne do 12. tygodnia ciąży; po tym terminie — na podstawie przesłanek medycznych. W placówce publicznej finansowanej z pieniędzy podatnika nie można odmówić wykonania zabiegu, powołując się na klauzulę sumienia — placówka jako instytucja ma obowiązek zapewnić dostęp, niezależnie od przekonań konkretnego lekarza.

  8. 8

    Składka zdrowotna jako danina 9% zawsze

    Dzisiejsza składka zdrowotna staje się celową daniną zdrowotną: 9% od dochodu, zawsze, także dla osób rozliczających się ryczałtem od działalności usługowej — koniec z sytuacją, w której forma rozliczenia podatkowego decyduje o tym, ile płaci się na zdrowie. Cała danina jest wydawana wyłącznie na ochronę zdrowia.

  9. 9

    In vitro dla osób samotnych i do 45. roku życia

    Rozszerzamy istniejącą refundację in vitro (do 6 cykli) na osoby samotne i na osoby do 45. roku życia.

  10. 10

    Szybki dostęp do psychiatry (14 dni / 72h w kryzysie)

    Na pierwszą wizytę u psychiatry czeka się maksymalnie 14 dni, a w sytuacji kryzysowej pomoc jest dostępna w ciągu 72 godzin, bez potrzeby skierowania od innego lekarza. Rozwijamy sieć centrów zdrowia psychicznego działających w środowisku lokalnym. Dodatkowe pieniądze na ten rozwój pochodzą z podwyższonej akcyzy na alkohol i konopie (patrz punkt 14 niżej), nie z ogólnego budżetu. Gdy sygnał przychodzi ze szkoły — od kolegi, nauczyciela albo samego ucznia — pomoc przy bezpośrednim zagrożeniu życia startuje tego samego dnia, według skryptu z rozdziału 10, punkt 12. 72 godziny są sufitem wizyty, gdy kryzys nie jest natychmiastowy, nie celem na dzisiaj.

  11. 11

    Pełne finansowanie chorób rzadkich, bez limitów kwotowych

    Leczenie chorób rzadkich jest finansowane w pełni, bez limitów kwotowych, które dziś zmuszają rodziny do zbiórek publicznych na leczenie własnych dzieci.

  12. 12

    Kontrola suplementów diety, zakaz ich reklamy

    Rynek suplementów diety i preparatów udających leki obejmujemy ściślejszą kontrolą jakości i bezpieczeństwa, z całkowitym zakazem ich reklamy.

  13. 13

    Prawo do wspomaganego zakończenia życia

    Osoba nieuleczalnie chora i cierpiąca ma prawo złożyć wielokrotnie potwierdzony wniosek o wspomagane zakończenie życia, weryfikowany przez niezależną komisję lekarską — to godność decydowania o własnym końcu życia, nie obowiązek cierpienia do ostatniej chwili.

  14. 14

    Alkohol i konopie — zdrowie publiczne zamiast represji

    Zdrowie publiczne zamiast represji — alkohol i konopie. Obecna polityka to hipokryzja: kartel alkoholowy bez kary, obywatel z suszem — z paragrafem. Odrzucamy podział na „legalny alkohol” i „nielegalne narkotyki”. Państwo leczy i edukuje, nie tylko karze.

    Alkohol jest neurotoksyną, kancerogenem i substancją silnie uzależniającą. Nie ma bezpiecznej dawki etanolu. Całkowity zakaz marketingu i sponsoringu, w tym sportu przez browary i promocji piw 0%. Wycofanie alkoholu ze stacji benzynowych i sklepów spożywczych w ciągu 24 miesięcy — zostają tylko punkty koncesjonowane, otwarte 10:00–20:00, z suchą niedzielą. Zakaz sprzedaży „małpek” (do 200 ml). Ostrzeżenia zdrowotne na opakowaniach. Akcyza na alkohol rośnie o 30% ponad stawki uchwalone na 2027 (łącznie ok. 65% wobec 2025); cały przyrost z akcyzy na alkohol i konopie idzie ustawowo na psychiatrię.

    Posiadanie do 15 g przy sobie i do 30 g w domu nie jest przestępstwem. Obrót konopiami wyłącznie koncesjonowany i państwowy, uprawa prywatna zakazana, sprzedaż od 21. roku życia. Edukacja o realnych ryzykach. Higiena psychiczna w szkołach od klasy 4.

Na tle Sejmu

Co w tych sprawach mówią inni

Nowa Lewica i Razem, KO z PSL i Polską 2050, PiS z Rozwojem Plus, Konfederacja z KKP — punkt po punkcie.

  • Nakłady / organizacja

    Realna Lewica

    7% PKB (bieżący rok) w dwóch kadencjach. Likwidacja NFZ jako kasy — finansowanie z budżetu. Zniesienie limitów AOS od r. 2. Centralne zakupy leków, ryczałt dla placówek.

    NL / Razem
    NL 2023: 8% PKB; 2025 SHA ~6,9% — cel nieosiągnięty. NFZ zostaje. Razem: 8% PKB, ≥6% budżetu zdrowia na psychikę; finansowanie z budżetu — zbieżne z RL.
    KO / PSL / 2050
    KO: zniesienie limitów szpitalnych, centra powiatowe, in vitro 500 mln — NFZ zostaje. 2050: jakość i kolejki.
    PiS / R+
    PiS: sieć szpitali, 6% ścieżka ustawowa. R+: nie 7% z datą.
    Konf. / KKP
    Konf.: Mentzen 2025 — nie zwiększać nakładów; konkurencja kas / powrót regionalnych kas; płatne studia med. jako kontrowersja. KKP: nie 7% PKB.
  • Aborcja

    Realna Lewica

    Na żądanie do 12. tyg.; potem przesłanki medyczne. Placówka publiczna nie może odmówić klauzulą (instytucja musi zapewnić dostęp).

    NL / Razem
    NL: identycznie do 12 tyg.; w koalicji — weto/brak większości. Razem: pełne prawo do ciała.
    KO / PSL / 2050
    KO 2023: do 12 tyg. + likwidacja klauzuli — niezrealizowane (weto Nawrockiego). PSL: kompromis 1993. 2050: bliżej KO niż PSL.
    PiS / R+
    PiS: wyrok TK 2020. R+: konserwatyzm społeczny, nie 12 tyg.
    Konf. / KKP
    Konf.: Mentzen — nie nawet z gwałtu. KKP: obrona życia od poczęcia, absolutna.
  • In vitro / trans / eutanazja

    Realna Lewica

    Do 6 cykli, także singielki i do 45 r.ż. Bezpłatna ścieżka trans: medyczna od 18, prawna od 16 za zgodą opiekuna. Wspomagane zakończenie życia — wniosek wielokrotny + niezależna komisja.

    NL / Razem
    NL: in vitro wdrożone 2024 (głównie pary) — RL idzie dalej. Eutanazja nie była flagą NL. Razem: pełna refundacja in vitro i antykoncepcji; trzecia płeć (RL tego nie ma).
    KO / PSL / 2050
    KO: in vitro z budżetu — spełnione. Trans — ostrożniej. Eutanazja — nie flaga.
    PiS / R+
    PiS: przeciw in vitro ze środków pub. jako standard; przeciw trans i eutanazji.
    Konf. / KKP
    Konf./KKP: przeciw in vitro publicznemu, tranzycji nieletnich i eutanazji. KKP: teologia ciała.
  • Alkohol

    Realna Lewica

    Neurotoksyna, brak bezpiecznej dawki. Zakaz marketingu (także 0%). Wycofanie ze stacji i spożywczaków w 24 mies. Koncesja 10–20, sucha niedziela. Zakaz małpek. Ostrzeżenia. Akcyza +30% ponad 2027 (~+65% vs 2025) → psychiatria. Bez odszkodowań.

    NL / Razem
    NL 2023: legalizacja marihuany, alkohol nie był tak tępiony. Razem: zdrowie publiczne, nie pakiet prohibicyjny.
    KO / PSL / 2050
    KO/PSL: standardowa akcyza, piwo w sklepie zostaje. Mentzen ma browar — oś polityczna.
    PiS / R+
    PiS: akcyza + reklama ograniczona, nie monopol godzinowy.
    Konf. / KKP
    Konf.: wolny rynek alkoholu (Mentzen). KKP: trzeźwość jako cnota, nie państwowy monopol godzin.
  • Konopie

    Realna Lewica

    ≤15 g przy sobie / 30 g w domu — nie przestępstwo. Powyżej: wykroczenie. Obrót tylko państwowy. Zakaz uprawy prywatnej. Sprzedaż od 21. Edukacja o psychozie, nie „święte zioło”.

    NL / Razem
    NL 2023: legalizacja + uprawa własna + amnestia — wolniejsze niż RL. Razem: linia bliższa NL 2023.
    KO / PSL / 2050
    KO: depenalizacja w sporze koalicyjnym, nie państwowy sklep.
    PiS / R+
    PiS/R+: przeciw legalizacji.
    Konf. / KKP
    Konf.: część libertarian za depenalizacją, część RN przeciw. KKP: przeciw.

Werdykt

Aborcja, in vitro, etat w zdrowiu — zbieżność trójkąta RL–NL–Razem i deklaracji KO 2023; PSL/PiS/R+/Konf./KKP to antymodel. RL jest najostrzejsza wobec alkoholu w całym Sejmie (bliżej Skandynawii niż lewicy 2023) i ciaśniejsza wobec konopi niż NL/Razem (państwowy obrót, zakaz uprawy). Cel 7% vs 8%: RL świadomie obniża poprzeczkę. Konfederacja jako jedyna mówi wprost: nie zwiększać nakładów.

Pełne porównanie wszystkich partii