Przejdź do treści

Wersja 12 · 27 września 2026

Część I · rozdział 09 · Uczelnie

Nauka

Najlepsi polscy naukowcy wyjeżdżają, bo w kraju nie mają ani stabilności zatrudnienia, ani pieniędzy na życie z pracy badawczej. Bez inwestycji w naukę nie zbudujemy niczego z rozdziału 1 — ani atomu, ani polskiego AI, ani nowych leków.

  1. 1

    Waloryzacja subwencji dla uczelni co roku

    Subwencje dla uczelni są waloryzowane co roku co najmniej o wskaźnik inflacji.

  2. 2

    Umowa o pracę dla doktorantów, ze składkami i L4

    Doktoranci dostają umowę o pracę zamiast stypendium — w tej samej kwocie co dziś, ale ze składkami emerytalnymi, stażem pracy i prawem do L4. Konkursy na stanowiska akademickie są w pełni jawne, z publicznie dostępnymi kryteriami oceny.

  3. 3

    Gwarantowane ustawowo finansowanie NCN i PAN

    Narodowe Centrum Nauki dostaje ustawowo zagwarantowane finansowanie pozwalające wsparcie co najmniej jednego z pięciu zgłoszonych projektów badawczych. Polska Akademia Nauk ma ustawowo zapisany budżet podstawowy — granty z NCN są dodatkiem do tego budżetu, nie jedynym źródłem finansowania działalności naukowej.

  4. 4

    Nadzór nad prywatnymi „fabrykami dyplomów”

    Wzmacniamy nadzór nad prywatnymi szkołami wyższymi działającymi jak „fabryki dyplomów” — sprzedającymi tytuły bez realnej wartości edukacyjnej.

  5. 5

    Stypendium socjalne 50% płacy minimalnej, nowe akademiki

    Stypendium socjalne dla studentów wynosi 50% płacy minimalnej. Budujemy 20 tysięcy nowych miejsc w akademikach w ciągu 8 lat. Stołówki studenckie działają na zasadach non-profit, nie jako biznes.

  6. 6

    Otwarty dostęp do publikacji i danych badawczych

    Wszystkie publikacje i dane badawcze finansowane z pieniędzy publicznych są dostępne dla każdego bezpłatnie (otwarty dostęp) — koszty publikacji pokrywa państwo, nie czytelnik ani autor.

  7. 7

    Osobna pula finansowania na humanistykę i nauki społeczne

    Nauki humanistyczne i społeczne dostają osobną, zagwarantowaną pulę finansowania — nie to, co zostanie po rozdaniu pieniędzy naukom technicznym i przyrodniczym.

Na tle Sejmu

Co w tych sprawach mówią inni

Nowa Lewica i Razem, KO z PSL i Polską 2050, PiS z Rozwojem Plus, Konfederacja z KKP — punkt po punkcie.

  • Uczelnie / doktoranci / NCN

    Realna Lewica

    Waloryzacja subwencji ≥ inflacja. Doktorant na umowie o pracę, ze składkami i L4. NCN: gwarantowane wsparcie ≥1 z 5 projektów. PAN: ustawowy budżet bazowy. Nadzór nad „fabrykami dyplomów”.

    NL / Razem
    NL: program dla nauki I 2025, więcej statutowego. Razem: etat zamiast śmieciówki akademickiej.
    KO / PSL / 2050
    KO: autonomia uczelni, ewaluacja. 2050: innowacje.
    PiS / R+
    PiS: Narodowy Program, reformy Gowina. R+: rozwój, nie umowa o pracę dla doktoranta jako flaga.
    Konf. / KKP
    Konf.: Mentzen — płatne studia (kontrowersja 2025). KKP: KINGS jako kongres, nie ustawowy budżet nauki.
  • Studenci / OA / HSS

    Realna Lewica

    Stypendium socjalne = 50% płacy min. 20 tys. miejsc w akademikach / 8 lat. Stołówki non-profit. Otwarty dostęp do publikacji ze środków pub. Osobna pula humanistyki i nauk społecznych.

    NL / Razem
    NL 2023: 1000 zł dla każdego studenta do 26 — hojniejsze. Razem: akademiki, tanie stołówki.
    KO / PSL / 2050
    KO: kredyty, akademiki punktowo.
    PiS / R+
    PiS: stypendia ministra.
    Konf. / KKP
    Konf.: mniej stypendiów powszechnych.
Pełne porównanie wszystkich partii