Migracja

Pozwolenie na pracę dostaje osoba z ofertą, w której pensja wynosi co najmniej 90% krajowej mediany wynagrodzeń. W zawodach deficytowych, z listy aktualizowanej co roku, próg wynosi 75% mediany — tyle, ile docelowa płaca minimalna (rozdział 2, punkt 6). Warunki zatrudnienia nie mogą być gorsze niż typowe w danym zawodzie i regionie. Ofertę trzeba najpierw wystawić na 14 dni w publicznym serwisie pracy.

Urząd porównuje obiecaną pensję z danymi ZUS. Jeśli się nie zgadzają, karę płaci pracodawca, a pracownik ma 6 miesięcy na znalezienie nowej pracy bez utraty prawa pobytu.

Rząd może rozporządzeniem wyłączyć z zezwoleń zawody, w których wykryto masowe nadużycia.

Wprowadzamy dwa nowe przestępstwa: wyzysk pracy cudzoziemca oraz handel zezwoleniami na pracę — zagrożone karą do 4 lat więzienia. Pracodawca podejrzany lub skazany za wyzysk, handel ludźmi albo oszustwa podatkowe nie dostaje zezwoleń dla cudzoziemców. Kara za zatrudnienie osoby bez prawa do pracy rośnie dwukrotnie i obejmuje cały łańcuch podwykonawców. Pośrednik nie może pobrać od pracownika żadnej opłaty za pracę, wizę ani zakwaterowanie. Pobyt do roku wymaga pełnego ubezpieczenia zdrowotnego, łącznie z kosztem powrotu.

Ochrona prawa pracy przysługuje każdemu pracującemu w Polsce na tych samych zasadach, niezależnie od tego, jaki paszport posiada.

Procedurę azylową prowadzi jedna, cywilna Krajowa Agencja Migracyjna, z 16 punktami przyjęć (po jednym na województwo). Odwołania rozstrzyga Sąd Migracyjny, a fizyczne wykonanie decyzji o wydaleniu należy do Straży Granicznej.

Na czas trwania procedury azylowej osoba mieszka w państwowym ośrodku, nie pod dowolnie wybranym adresem — to ułatwia kontrolę i ewentualną deportację.

Odmowa azylu oznacza obowiązek wyjazdu. Nie można przejść z procedury azylowej na zezwolenie na pracę bez opuszczenia Polski — kto chce tu pracować, składa wniosek z zagranicy.

Zezwolenie na pobyt zachowuje tylko osoba, która przestrzega prawa i płaci podatki. Naruszenie tego warunku oznacza utratę zezwolenia i obowiązek powrotu.

Liczbę uchodźców przyjmowanych z programów ONZ uchwala co roku Sejm w ustawie budżetowej. Wyznacza ją liczba miejsc, które państwo realnie zapewni w mieszkaniach, na kursach i w szkołach — na start około 3200 osób rocznie. Pierwszeństwo mają kobiety, dzieci, osoby z niepełnosprawnościami i osoby prześladowane za orientację lub tożsamość.

Osoby uciekające przed wojną u naszych granic (jak Ukraińcy w 2022 roku) dostają szybką, odrębną ochronę czasową, która nie wlicza się do żadnego limitu — to solidarność sąsiedzka, nie standardowa migracja.

Dzieci przybywające bez opieki dorosłych dostają kuratora w ciągu 3 dni i trafiają do rodziny zastępczej lub specjalistycznego ośrodka dla dzieci — nigdy do warunków przeznaczonych dla dorosłych.

Jeśli granica Polski jest wykorzystywana instrumentalnie do wywołania kryzysu migracyjnego (jak np. przez Białoruś), procedura azylowa może zostać czasowo zawieszona — łącznie maksymalnie na 6 miesięcy w roku, a każde zawieszenie i przedłużenie kontroluje Sąd Najwyższy. Dziś przedłuża je Sejm, bez górnego limitu — to zmieniamy, żeby narzędzie nie było używane bez ograniczeń.

Cudzoziemiec mieszkający legalnie w Polsce może sprowadzić małżonka lub partnera oraz dzieci do 18. roku życia. Warunki: mieszkanie odpowiedniej wielkości zapewnione co najmniej na rok oraz dochód, z którego po zapłaceniu podatku i czynszu zostaje miesięcznie co najmniej 1300 zł na osobę samotną albo 2150 zł na parę, a do tego 700 zł na dziecko do 6 lat, 830 zł na dziecko w wieku 7–10 lat, 970 zł w wieku 11–14 lat i 1110 zł od 15 lat. Kwoty są waloryzowane co roku jak inne progi dochodowe (rozdział 8, punkt 1). Osoba z pobytem czasowym musi mieszkać w Polsce co najmniej 2 lata, zanim sprowadzi rodzinę. Ten sam warunek dochodowy obowiązuje przy przedłużaniu zezwolenia. Wyjątki: dzieci, które przybyły bez opieki, oraz uchodźcy składający wniosek w ciągu 3 miesięcy od przyznania ochrony.

Każdy cudzoziemiec z prawem pobytu ma prawo do bezpłatnego kursu języka polskiego i wiedzy o Polsce przez 3 lata od zapisu.

Obywatelstwo polskie można uzyskać po 9 latach legalnego pobytu, ze znajomością języka polskiego na poziomie B1, zdanym testem wiedzy o społeczeństwie i bez istotnej karalności.

Osoba decydująca się na dobrowolny powrót do kraju pochodzenia dostaje wsparcie finansowe w wysokości 10 tysięcy złotych — to taniej i sprawiedliwiej niż lata utrzymywania kogoś bez perspektyw na pozostanie.

Zagraniczni naukowcy i specjaliści przez pierwsze 7 lat pracy w Polsce płacą podatek od 75% dochodu — ale tylko w części dochodu mieszczącej się w drugim progu PIT (rozdział 4, punkt 1). Nie dotyczy to obywateli polskich ani osób, które mieszkały w Polsce w ciągu ostatnich 5 lat. Ogólna, bezwarunkowa ulga na powrót znika — została zawężona do jednego przypadku, opisanego w punkcie 19.

Ulga na powrót zostaje, ale nie jako prezent za samą zmianę rezydencji. Przysługuje wyłącznie osobie, która wraca do zawodu z listy deficytowej (lekarz, pielęgniarka, nauczyciel, inżynier — lista jak przy zezwoleniach na pracę, punkt 1) i tylko od wynagrodzenia za pracę wykonywaną w Polsce, u polskiego pracodawcy albo w publicznej ochronie zdrowia lub oświacie. Limit i cztery lata zwolnienia zostają jak dziś. Kto wraca, a pracuje zdalnie dla zagranicznej firmy albo poza listą, rozlicza się na ogólnych zasadach.