Przejdź do treści

Wersja 12 · 27 września 2026

Część I · rozdział 04 · Podatki i własność

Gospodarka dla ludzi

Dziś zwykły pracujący człowiek płaci wyższy realny podatek niż wielu milionerów korzystających z ulg wylobbowanych przez lata. Odwracamy tę logikę — prosto i nisko dla większości, wyraźnie więcej od tych, którzy naprawdę mogą sobie na to pozwolić, bez świętych krów i wyjątków dla wybranych grup zawodowych.

  1. 1

    Pięć progów PIT (12–71%) plus danina solidarnościowa

    Podatek PIT ma pięć progów: 12% do 120 tysięcy złotych rocznego dochodu i 32% od 120 do 300 tysięcy (oba bez zmian wobec dziś), 48% od 300 do 800 tysięcy, 56% od 800 tysięcy do 2 milionów i 71% powyżej 2 milionów złotych rocznie — przy czym każda wyższa stawka dotyczy tylko nadwyżki dochodu nad danym progiem, nie całości zarobków. Zostaje 4-procentowa danina solidarnościowa od dochodów powyżej 1 miliona, więc realnie najwyższe stawki wynoszą 60% (od 1 do 2 milionów) i 75% (powyżej 2 milionów).

  2. 2

    Podatek majątkowy od majątku netto nad 7 mln zł

    Majątek netto (po odjęciu długów) powyżej 7 milionów złotych obejmujemy podatkiem majątkowym ze stawką rosnącą od 1% do 8% w zależności od wielkości fortuny. Żeby dało się to w praktyce naliczać, tworzymy krajowy rejestr majątkowy.

  3. 3

    Podatek od spadków i darowizn nad 2 mln zł

    Spadki i darowizny powyżej 2 milionów złotych na jednego spadkobiercę są opodatkowane: 10% do 5 milionów, 20% do 20 milionów, 25% powyżej. Mieszkanie, w którym spadkobierca faktycznie mieszkał, oraz rodzinne oszczędności do 2 milionów złotych są całkowicie wolne od tego podatku — to nie jest podatek na zwykłą rodzinę dziedziczącą mieszkanie po rodzicach.

  4. 4

    Koniec ryczałtu dla większych firm i podatku liniowego

    Rozliczanie ryczałtem zostaje tylko dla małych działalności usługowych z przychodem do 200 tysięcy złotych rocznie. Przychody z wynajmu są zawsze rozliczane na skali PIT, nie ryczałtem. Podatek liniowy dla firm znika — przedsiębiorcy płacą podatki na takich samych zasadach jak osoba na etacie. Duchowni przechodzą na ogólne zasady opodatkowania, bez specjalnych przywilejów.

  5. 5

    Koniec limitu 30-krotności składek, górny limit świadczenia

    Znosimy limit 30-krotności przeciętnego wynagrodzenia, powyżej którego dziś nie płaci się składek emerytalnych i rentowych — najlepiej zarabiający płacą składki od całego dochodu, jak wszyscy. Żeby nie tworzyło to w przyszłości bardzo wysokich emerytur, wprowadzamy górny limit świadczenia.

  6. 6

    CIT 22% dla dużych firm, 9% dla małych

    Duże firmy, z przychodem powyżej 50 milionów złotych rocznie, płacą CIT 22% zamiast 19%. Małe firmy zostają przy stawce 9%.

  7. 7

    Koniec ulg PIT dla młodych/seniorów, węższa ulga na powrót

    Likwidujemy zerowy PIT dla młodych do 26. roku życia i dla pracujących seniorów, a ulgę na dzieci obejmujemy progiem dochodowym dla wszystkich rodzin, nie tylko tych z jednym dzieckiem. Ulgi niezależne od dochodu najbardziej opłacają się tym, którzy zarabiają najwięcej. Ogólna ulga na powrót z emigracji znika, ale zostaje węższa, dla zawodów deficytowych i pracy w Polsce (rozdział 3, punkt 19).

  8. 8

    Ściganie ukrywania dochodów, koniec fundacji rodzinnych jako tarczy

    Przychody celowo ukryte przed fiskusem, gdy to zostanie wykryte, podlegają przepadkowi. Fundacje rodzinne wykorzystywane wyłącznie do unikania podatków zostają zlikwidowane jako instrument. Krajowa Administracja Skarbowa ma być dla podatnika pomocą, nie organem urządzającym „łapanki” — a za błąd samego urzędu odpowiada urząd, nie obywatel. Wzmacniamy KAS w walce z karuzelami VAT i szarą strefą — ale wpływów z uszczelnienia nie wliczamy do rachunku tego programu.

  9. 9

    Podatek od nadmiarowych zysków w kryzysie

    W okresach kryzysowych nadzwyczajne, ponadprzeciętne zyski firm w sektorach strategicznych (energetyka, banki) obejmujemy specjalnym podatkiem od nadmiarowych zysków.

  10. 10

    Podatek 5% od obrotu wielkich platform cyfrowych

    Wielkie platformy cyfrowe płacą podatek w wysokości 5% obrotu z reklamy internetowej i pośrednictwa handlowego osiąganego na terenie Polski — niezależnie od tego, gdzie formalnie mają siedzibę.

  11. 11

    Wsparcie unijnego podatku od transakcji kapitałowych i majątków

    Na poziomie europejskim popieramy wprowadzenie podatku od transakcji kapitałowych i podatku od wielkich majątków. Dzisiejszy podatek od instytucji finansowych (bankowy) zostaje — dokładną stawkę ustali odrębna ustawa.

  12. 12

    VAT 5% na całą żywność i higienę

    VAT 5% obejmuje całą żywność, także tę, która dziś ma stawkę 8%, oraz podstawowe produkty higieniczne, które dziś często mają 23% — to bezpośrednio niższe ceny na zakupy, z których korzysta każdy, niezależnie od zarobków.

  13. 13

    Akcyza na paliwa waloryzowana automatycznie

    Akcyza na paliwa jest co roku automatycznie waloryzowana o wskaźnik inflacji — koniec z zamrażaniem jej przed wyborami i skokowymi podwyżkami po nich.

  14. 14

    Euro jako cel długofalowy, bez daty w tej kadencji

    Przyjęcie euro traktujemy jako długofalowy kierunek, nie zobowiązanie na tę kadencję — w tym czasie Polska zostaje przy złotym. Prowadzimy przygotowania prawne: gotowość NBP, plan dualnego obiegu złotego i euro, pełnomocnik rządu do spraw euro, raport o postępach co roku. Wejście do mechanizmu ERM II i konkretna data przyjęcia euro następują po tym, jak spełnimy ścieżkę fiskalną opisaną w tym programie — nie odwrotnie, nie na siłę przed terminem.

  15. 15

    Sektory strategiczne na zawsze publiczne, „złota akcja” w bankach

    Pewne sektory zostają w rękach państwa na zawsze, jako rdzeń strategiczny: przesył i dystrybucja energii, elektrownie atomowe, węgiel na czas transformacji, publiczne odnawialne źródła energii, infrastruktura kolejowa, przemysł zbrojeniowy, zasób mieszkań publicznych, oraz Bank Gospodarstwa Krajowego i banki rozrachunkowe. Cała energetyka, łącznie z obrotem energią i wytwarzaniem konwencjonalnym, zostaje państwowa. Sprzedajemy jedynie pakiety mniejszościowe w komercyjnych bankach Skarbu Państwa — zachowując tak zwaną „złotą akcję”, która daje państwu prawo weta w kluczowych sprawach: przenoszenia siedziby, infrastruktury krytycznej, wrogiego przejęcia czy masowych zwolnień powyżej określonego progu. Cały przychód ze sprzedaży tych pakietów trafia do Funduszu Inwestycji Strategicznych (atom i modernizacja wojska).

  16. 16

    Fundusze zalążkowe zamiast dotacji, spółdzielnia od 3 osób

    Zamiast bezzwrotnych dotacji dla wielkich korporacji, państwo inwestuje przez publiczne fundusze zalążkowe w zamian za udział w przyszłych zyskach. Założenie spółdzielni wymaga już tylko trzech osób, nie więcej.

  17. 17

    Deregulacja: jedna koncesja, milcząca zgoda urzędu

    Deregulujemy zbędne procedury administracyjne — bez dotykania praw pracowniczych. Tam, gdzie dziś trzeba trzech osobnych koncesji, wystarczy jedna. W sprawach niskiego ryzyka wprowadzamy zasadę milczącej zgody: jeśli urząd nie odpowie w terminie, sprawa jest automatycznie zatwierdzona.

  18. 18

    Łatwe wypowiadanie subskrypcji, cena końcowa w reklamie

    Każdą subskrypcję i usługę zawartą przez internet można wypowiedzieć tą samą drogą i tak samo łatwo, jak się ją zawarło — jednym kliknięciem, bez dzwonienia na infolinię. Cena w reklamie i na pierwszym ekranie jest ceną końcową, ze wszystkimi obowiązkowymi opłatami. Darmowy okres próbny nie przechodzi w płatny bez wyraźnej zgody klienta tuż przed pierwszym obciążeniem.

  19. 19

    Łatwiejsze pozwy zbiorowe, silniejszy UOKiK

    Pozew zbiorowy mogą złożyć już dwie osoby, w każdej sprawie konsumenckiej. Organizacja konsumencka może pozwać w imieniu wszystkich poszkodowanych, którzy nie zgłosili sprzeciwu — bez zbierania od każdego pisemnej zgody. Pieniądze, których nikt nie odebrał, trafiają na edukację konsumencką, nie wracają do firmy. UOKiK może nakazać natychmiastowe wstrzymanie praktyki, bez czekania na koniec postępowania, a jego ostateczna decyzja wiąże sąd w sprawach o odszkodowanie — klient nie musi drugi raz udowadniać, że firma oszukiwała.

Na tle Sejmu

Co w tych sprawach mówią inni

Nowa Lewica i Razem, KO z PSL i Polską 2050, PiS z Rozwojem Plus, Konfederacja z KKP — punkt po punkcie.

  • PIT

    Realna Lewica

    5 progów: 12 / 32 / 48 / 56 / 71 (progi 120 tys. / 300 tys. / 800 tys. / 2 mln zł). +4% danina od 1 mln → realnie 60% i 75%.

    NL / Razem
    NL 2023: sprawiedliwa progresja, bez 71/75. Razem: jednolita danina niska/średnia/wysoka dla 90/9/1; koniec ryczałtu i liniowego.
    KO / PSL / 2050
    KO 2023: 0% PIT do 6 tys. brutto / emerytura 5 tys. — odwrotność RL (obniżka dołu, nie 71% góry). UC IX 2026: 12 / 22 / 32.
    PiS / R+
    PiS: 12/32 + ulgi rodzin. R+: podnieść II próg (ulżyć średnim), uszczelnić transfer zysków za granicę.
    Konf. / KKP
    Konf.: uproszczenie, docelowo likwidacja PIT/CIT (Nowa Nadzieja), Mentzen 2025: prosty PIT/CIT/VAT, likwidacja Belki, spadków, PCC. KKP: niskie podatki, nie 75%.
  • Majątek / spadki

    Realna Lewica

    Netto >7 mln: 1–8%, krajowy rejestr majątkowy. Spadki >2 mln/os.: 10/20/25%. Mieszkanie zamieszkałe + oszczędności do 2 mln wolne.

    NL / Razem
    NL: podatek od 3. mieszkania (projekt). Razem: unijny podatek od fortun + progresja od nieruchomości.
    KO / PSL / 2050
    KO/PSL/2050: brak podatku od fortuny 7 mln+. PSL broni dziedziczenia gospodarstw.
    PiS / R+
    PiS: 500+ logika, nie podatek od fortuny. R+: uszczelnienie, nie 8% od majątku.
    Konf. / KKP
    Konf.: likwidacja podatku od spadków. KKP: własność rodziny święta.
  • Ryczałt / liniowy / kler / 30-krotność

    Realna Lewica

    Ryczałt tylko usługi do 200 tys. Wynajem na skali. Liniowy znika. Duchowni na zasadach ogólnych. Zniesienie 30-krotności + górny limit emerytury.

    NL / Razem
    NL: sprawiedliwe opodatkowanie Kościoła; brak pełnej likwidacji liniowego 2023. Razem: likwidacja ryczałtu, liniowego, stawek duchownych, zniesienie górnej granicy składek — zbieżne z RL.
    KO / PSL / 2050
    KO: kasowy PIT, powrót ryczałtowej składki zdrowotnej dla firm — przeciwna strona. PSL: KRUS i ryczałt rolniczy.
    PiS / R+
    PiS: Polski Ład komplikował składkę. R+: uszczelnić, nie zrównać księdza z etatowcem.
    Konf. / KKP
    Konf.: dobrowolny ZUS dla firm, składka sprzed Polskiego Ładu. KKP: Kościół nie na skali PIT.
  • CIT / platformy / windfall

    Realna Lewica

    Duże (>50 mln): 22%. Małe: 9%. Windfall w kryzysie (energetyka, banki). 5% obrotu reklamą i marketplace’ami w PL. Wsparcie unijnego podatku od transakcji kapitałowych.

    NL / Razem
    NL: progresywny CIT w duchu. Razem: wielkie korporacje więcej; podatek od transakcji kapitałowych (UE).
    KO / PSL / 2050
    KO: podatek bankowy zostaje; brak 5% od platform w tej formie.
    PiS / R+
    PiS: CIT estoński, strefy. R+: uszczelnić wyprowadzanie zysków.
    Konf. / KKP
    Konf.: niski CIT, nie 22%.
  • Ulgi

    Realna Lewica

    Likwidacja 0% PIT do 26 lat i dla seniorów. Ulga na dzieci z progiem dochodowym dla wszystkich rodzin. Ulga powrotu zwężona (rozdz. 3).

    NL / Razem
    NL 2023 wręcz obiecywała ulgi dla młodych. Razem: koniec rozdawnictwa dla bogatych — zbieżne.
    KO / PSL / 2050
    KO: 0% do 6 tys. i ulgi młodych — odwrotność. UC: premia 5 tys. do oszczędności młodych.
    PiS / R+
    PiS: 0% PIT senior / młody jako flaga. R+: nie likwidować ulg rodzinnych.
    Konf. / KKP
    Konf.: niskie stawki zamiast gąszczu ulg — częściowo zbieżne metodologicznie, odwrotne stawkowo.
  • VAT żywność / akcyza / euro

    Realna Lewica

    VAT 5% na całą żywność i podstawową higienę. Akcyza paliw waloryzowana inflacją. Euro: kierunek długofalowy, nie ta kadencja. Złoty zostaje. ERM II po ścieżce fiskalnej.

    NL / Razem
    NL: leki 5 zł (2023); euro proeuropejskie bez twardego „nie w tej kadencji”. Razem 2025: zachowanie złotego (wg KP).
    KO / PSL / 2050
    KO: pro-euro, bez daty. 2050: euro jako horyzont. PSL: złoty dłużej.
    PiS / R+
    PiS: złoty. R+: suwerenność, nie data euro.
    Konf. / KKP
    Konf./KKP: twarde nie dla euro i dla ERM II.
  • Własność państwa

    Realna Lewica

    Na zawsze: przesył, atom, węgiel transformacyjny, publiczne OZE, kolej, zbrojeniówka, mieszkania publiczne, BGK i banki rozrachunkowe. Cała energetyka państwowa. Sprzedaż tylko mniejszości w bankach SP + złota akcja → Fundusz Inwestycji Strategicznych.

    NL / Razem
    NL: sprzeciw prywatyzacji szpitali, ciepła, mieszkań. Razem: silny sektor publiczny, fundusze zalążkowe, spółdzielnia od 3 os.
    KO / PSL / 2050
    KO: depolityzacja SP, nie „cała energetyka państwowa”. PSL: spółdzielczość wiejska.
    PiS / R+
    PiS: etatyzm czempionów narodowych. R+: inwestycje SP, nie wyprzedaż.
    Konf. / KKP
    Konf.: prywatyzować. KKP: własność narodowa w strategicznych, nie holding RL.
  • Deregulacja i konsument

    Realna Lewica

    Jedna koncesja, milcząca zgoda urzędu. Wypowiedzenie subskrypcji 1 klik. Cena końcowa w reklamie. Pozew zbiorowy od 2 os. UOKiK wstrzymuje natychmiast, wiążąca decyzja dla sądu.

    NL / Razem
    NL: ochrona ogólna. Razem: platformy i ukryte opłaty — zbieżne.
    KO / PSL / 2050
    KO: UOKiK, analogicznie słabiej doprecyzowane.
    PiS / R+
    PiS/R+: nie flaga.
    Konf. / KKP
    Konf.: deregulacja > pozwy zbiorowe.
Pełne porównanie wszystkich partii